Türkiye’nin Bilgisayar, Elektronik ve Optik Ürünleri Dış Ticaretinin Makine Öğrenmesi İle Tahminlenmesi

Authors : Tolga Hastaoğlu, Tolga Aydın
Pages : 1478-1492
Doi:10.34248/bsengineering.1697455
View : 86 | Download : 64
Publication Date : 2025-09-15
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmanın amacı, Türkiye\\\'nin bilgisayar, elektronik ve optik ürünleri dış ticaretinin dinamiklerini anlamak ve makine öğrenmesi tekniklerini kullanarak bu ürünlerin dış ticaret verilerini tahmin etmektir. Çalışma, dış ticaret stratejilerinin geliştirilmesine katkıda bulunmayı ve Türkiye\\\'nin uluslararası ticaret pazarındaki rekabet gücünü artırmak için veri odaklı karar verme süreçlerinin önemine vurgu yapmayı hedeflemektedir. Çalışma kapsamında öncelikle veri setindeki anomali gözlemler İzolasyon Ormanı (Isolation Forest) yöntemi ile tespit edilmiştir. Daha sonra Minimum Redundancy Maximum Relevance (MRMR) ve Recursive Feature Elimination (RFE) yöntemleri kullanılarak en etkili değişkenler belirlenmiştir. Kümeleme aşamasında, veri setindeki örüntüleri belirlemek amacıyla K-Ortalamalar (K-Means) ve CLARANS algoritmaları kullanılmıştır. Son olarak, tahminleme modelleri olarak XGBoost, LightGBM ve Rastgele Orman Regresörü (Random Forest Regressor) uygulanarak dış ticaret verilerinin gelecekteki eğilimleri öngörülmüştür. Bu yöntemlerden üç farklı model oluşturulmuştur. İlk modelde, Isolation Forest algoritması ile anomali tespiti yapılmış, ardından özellik seçimi için MRMR ve RFE yöntemleri kullanılmış ve sonuç olarak Random Forest Regressor, XGBoost ve LightGBM regresyon modelleri uygulanmıştır. İkinci modelde, yine özellik seçimi yapılmış, sonrasında CLARANS ve K-means kümeleme algoritmaları uygulanmış ve ardından regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Üçüncü modelde ise, anomali tespiti için Isolation Forest kullanılmış, özellik seçimi yapılmış, kümeleme algoritmaları uygulanmış ve regresyon modelleri ile sonuçlar değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak, dış ticaret verileri üzerinde makine öğrenmesinin etkinliği ortaya konulmuştur Kullanılan metriklere göre en iyi sonuç model 2 (Clarans+MRMR+Random Forest) modeli ile R²=0,8322 olacak şekilde elde edilmiştir.
Keywords : Dış ticaret, Makine öğrenmesi, Regresyon

ORIGINAL ARTICLE URL