Elazığ Geleneksel Mimarisinde Kerpiç Malzemenin Önemi ve Korunumu Üzerine İrdeleme

Authors : Nihal Arda Akyıldız, Murat Şahin

Pages : 170-189

Doi:10.58608/augsfd.1805801

View : 67 | Download : 53

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Özet Son yıllarda inşaat endüstrisi, yapı malzemelerinin üretimi ve kullanımında sarf edilen enerjinin yol açtığı küresel ısınma ve atık yönetimi gibi konuların ekolojiye olan zararları tüm dünyada ciddi tehditler yaratmıştır. Bu bağlamda ekolojiyi destekleyen ve çevre sorunlarını azaltan yenilenebilir enerji kaynakları ve malzemeleri her geçen gün daha büyük önem kazanmıştır. Buradan hareketle yapım endüstrisinde ekolojik malzeme kullanımı ve doğa dostu yapım sistemlerine yönelik pek çok bilimsel çalışma ve uygulamalar da gerçekleştirilmektedir. Son dönemde dikkat çeken çözüm değeriyle geleneksel mimari kriterleri, yapım teknikleri ve malzemelerine olan ilgi de bu nedenle artmıştır. Geleneksel mimarinin yapı malzemelerinden biri olan toprak esaslı kerpiç malzeme ve özgün yapım tekniği son dönemde ekolojik mimari alanında da oldukça dikkat çeken bir konu olmuştur. Toprak esaslı kerpiç malzemenin düşük enerji harcayarak üretimi, uygulama alanlarında çevre dostu yapım tekniklerine sahip oluşu yanında atık yönetimi ile kullanıcı konforunu destekleme özellikleri de mimarlık alanında daha dikkat çekici hale gelmiştir. Çalışma ile Elazığ kırsal/kentsel yerleşim alanlarındaki geleneksel mimarinin yapı / yerleşim ölçeğindeki koruma anlayışının ne derece rasyonalist olduğu konusundan referansla kerpiç yapıların korunma ve ekolojik kentsel gelişime sunacağı katkılara odaklanılmıştır. Bu anlamda çalışma, geleneksel yerleşim alanlarının özgün unsurları ve sosyo-kültürel değerleriyle; yapı ve yerleşim ölçeğinde sağlanacak koruma müdahaleleri ile geleceğe aktarılmasının önemine dikkat çekmeyi hedeflemektedir. Çalışma, mekânsal nitelikleri ve doğa dostu mimari özellikleriyle günümüze kadar ulaşabilmiş olan geleneksel kerpiç yapıların korunma ve gelecek kuşaklara aktarma bağlamındaki değeri ortaya konacaktır. Çalışmanın yöntemi, Elazığ bölgesindeki yerleşim alanındaki kerpiç/toprak esaslı yapıların tasarım kriterleri, yapım yöntemlerine ilişkin literatür ve saha araştırması yanında, koruma müdahaleleri hususunun yapı ve yerleşim ölçeğindeki uygulamalarının önemi de değerlendirilecektir. Çalışma, özgün nitelikleriyle geleneksel yerleşim alanları içinde yer alan kerpiç esaslı yapı malzemelerinin kullanıldığı yapıların mekânsal değerlerinin korunma müdahaleleriyle geleceğe kazandırılmasındaki potansiyeli yanında ekolojiye olan katkısını da gözler önüne sermeyi hedeflemektedir.
Keywords : Geleneksel Mimari, Kerpiç, Toprak Esaslı Malzeme, Ekoloji, Elazığ

ORIGINAL ARTICLE URL