Dönme Cezasının Cayma Parası, Ceza Koşulu ve Götürü Tazminatla Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi

Authors : Hale Şahin

Pages : 1099-1139

Doi:10.33629/auhfd.1651547

View : 268 | Download : 185

Publication Date : 2025-09-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Sözleşmeden doğan borç ilişkisi, tarafların borçlarını gereği gibi ifa etmeleriyle sona erer. Ancak, istisnai bazı hâllerde sözleşme ilişkisinin asli edim yükümlülüğü yerine getirilmeden sona erdirilmesi mümkündür. Dönme cezası ödeyerek borç ilişkisinin sona erdirilmesi buna örnek olarak gösterilebilir. Dönme cezasının öngörüldüğü sözleşmelerde, borçlu tek taraflı irade beyanıyla asli edimi yerine getirme yükümlülüğünden kurtulmaktadır. Cayma parası da dönme cezasıyla aynı işlevi haizdir. Fakat, bu hukuki kurumlar nitelikleri itibariyle birbirinden ayrılmaktadır. Dönme cezası, kanundaki düzenleniş yeri itibariyle ceza koşulu içerisinde incelenmektedir. Bununla birlikte, dönme cezası ceza koşulundan farklı bir kavramdır. Uygulamada bazen dönme cezası kaleme alınış biçimi itibariyle götürü tazminatla karıştırılmaktadır. Oysa, dönme cezası ve götürü tazminat ayrı amaçlara hizmet etmektedir. Hâkim, önüne gelen somut uyuşmazlıkta dönme cezasının mı, yoksa cayma parası, ceza koşulu veya götürü tazminatın mı mevcut olduğuna sözleşmeyi yorumlayarak karar verir. Hâkim, tarafların iradelerini tespit ederken bu kurumların özelliklerini de dikkate alır. Bu amaçla, çalışmamızda dönme cezası yukarıda yer verilen diğer kavramlarla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.
Keywords : Sözleşmeye Bağlılık İlkesi, Dönme Cezası, Cayma Parası, Ceza Koşulu, Götürü Tazminat

ORIGINAL ARTICLE URL