Klasik Arap Sözlük Bilimi ve el-Ḳāmūsu’l-Muḥīṭ Literatürü Bağlamında ʿAbdurra’ūf el-Munāvī’nin Şerḥu’l-Ḳāmūsi’l-Muḥīṭ’i Üzerine Bir İnceleme

Authors : Murat Tala

Pages : 383-411

Doi:10.33227/auifd.1528058

View : 84 | Download : 55

Publication Date : 2025-05-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Araştırma genel olarak Arap sözlük bilim geleneğini, el-Fīrūzābādī’nin el-Ḳāmūsu’l-Muḥīṭ adlı eserini ve bu eser etrafında gelişen literatürü incelemektedir. Bu literatür bağlamında araştırmanın asıl odak noktası ise ʿAbdurra’ūf el-Munāvī’nin Şerḥu’l-Ḳāmūsi’l-Muḥīṭ adlı eseridir. Şimdiye kadar yayımlanmamış olan bu eser, ilk defa akademik düzeyde bir çalışmada incelenmektedir. Çalışma, söz konusu eseri özellikle içerik, kapsam, metot vb. yönlerden değerlendirmektedir. Ayrıca eserin Arap sözlük yazım literatürüne yaptığı katkıları tespit etmeyi amaçlamaktadır. Dört kısımda irdelenen bu çalışmada doküman ve içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada giriş kısmında, Arap sözlük yazımının gelişimi ele alınmış; birinci kısımda, el-Fīrūzābādī’nin el-Ḳāmūsu’l-Muḥīṭ adlı eseri ve bu eser etrafında teşekkül eden şerh literatürü açıklanmıştır. Çalışmanın ikinci kısmında, el-Munāvī’nin hayatına dair genel bilgiler sunulmuş, yazarın eserleri hakkında açıklamalar yapılmış, bu çerçevede yazarın Arap dili ve edebiyatı sahasında öne çıkan eserleri zikredilmiş; üçüncü kısımda ise Şerḥu’l-Ḳāmūsi’l-Muḥīṭ adlı eser üzerine inceleme, değerlendirme ve karşılaştırmalar yapılmıştır. Çalışmada elde edilen verilerden hareketle ulaşılan çıkarımlar sonuç kısmında zikredilmiştir. Bu araştırma neticesinde elde edilen bulgulara göre el-Munāvī’nin Şerḥu’l-Ḳāmūsi’l-Muḥīṭ’i, genel olarak Arap sözlük bilim literatürüne, özel olarak da el-Ḳāmūsu’l-Muḥīṭ literatürüne içerik ve hacim bakımlarından genişlik, kavramsal açıdan derinlik, metinsel düzeyde eleştiri ve düzeltme; sonraki sözlük bilim çalışmalarına ise kaynaklık etme gibi hususlarda fark edilir derecede katkı sağlamıştır. el-Munāvī’nin Şerḥu’l-Ḳāmūsi’l-Muḥīṭ’i Arap sözlük bilim literatüründe şerh yazıcılığının öncü, kurucu ve yön verici metinlerindendir.
Keywords : Arap Dili ve Belagatı, Sözlük Bilim, el-Ḳāmūsu’l-Muḥīṭ, el-Munāvī, Şerh Geleneği.

ORIGINAL ARTICLE URL