Ölüm Olgusuna Yönelik İmgeler: Depremzedeler Üzerine Metaforik Bir Araştırma

Authors : Şerife Ericek Maraşlıoğlu, Saffet Kartopu
Pages : 1329-1362
Doi:10.33227/auifd.1495240
View : 198 | Download : 256
Publication Date : 2025-11-30
Article Type : Research Paper
Abstract :6 Şubat 2023’te 11 il, Kahramanmaraş merkezli yüzyılın en büyük felaketi olarak nitelendirilen 7,7 ve 7,6 büyüklüğünde iki depremle sarsılmıştır. Deprem yapısal olarak ağır hasara ve çok sayıda can kaybına neden olmuştur. Depremde sağ kurtulanlar ise ölümle karşı karşıya kalarak travmatik deneyimler yaşamışlardır. Ölüm gibi insanın yaşantısındaki soyut deneyimler dilsel güvenceler olmadan ifade edilemeyecek kadar hassastır. Bu bağlamda insan, soyut benlik deneyimlerini (düşüncelerini ve duygularını) doğrudan ifade etmek yerine çoğunlukla metaforik kinaye yoluyla aktarmayı tercih etmektedir. Bu çalışma ise depremzedelerin ölüm olgusuna ilişkin metaforik algılarını fenomenolojik analiz ile nitel olarak tespit etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın örneklemini, Kahramanmaraş’ta ikamet eden ve 6 Şubat 2023 depremlerinden doğrudan etkilenmiş, 18 yaş ve üzeri, görüşmeye katılmaya gönüllü bireylerden oluşan, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş depremzedeler oluşturmaktadır. Çalışmanın uygulama aşaması için Gümüşhane Üniversitesi Rektörlüğü’nden 2024/3 sayılı yazı ile etik kurul izni alınmıştır. Çalışma verileri 18-93 yaş aralığında 291 depremzede (162 kadın, 109 erkek) ile toplanmıştır. Çalışma verileri, ‘Ölüm… gibidir/benzer, çünkü... ’ cümlesini ve sosyo-demografik değişkenleri içeren yarı yapılandırılmış bir metaforik algı formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, araştırmanın amaçları doğrultusunda örüntü ve anlam ilişkilerini incelemek için kodlama ve kategorilendirme yöntemleri ile analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre katılımcıların ölüm olgusuna ilişkin 88 farklı geçerli metafor geliştirildiği tespit edilmiştir. Araştırma sonucuna göre katılımcılar, metaforlardan ‘son’ ‘yeniden başlangıç’ ve ‘armağan’ kategorilerinde yoğunlaşmışlardır. En az metafor bulunduran kategori ‘hesap vakti’ olduğu tespit edilmiştir.
Keywords : Depremzede., Din Psikolojisi, Metafor, Ölüm, Algı, Ölüm algısı

ORIGINAL ARTICLE URL