Mevlānā Celāleddīn Rūmī Düşüncesinde Ahlak: Teori ve Pratik Arasındaki Ruhsal Dönüşüm

Authors : Celal Türer

Pages : 749-765

Doi:10.33227/auifd.1740206

View : 188 | Download : 235

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, Mevlânâ Celaleddin Rumi’nin ahlak düşüncesini teori ve pratik arasındaki ruhsal dönüşümü İlahi Aşk ekseninde incelemeyi hedefler. Mevlânâ’ya göre ahlak, İlahi Aşk’ın varlık ve değeri kaynaştırdığı, içsel olarak tecrübe edilen dinî bir yaşantı olarak tezahür eder. Bu ahlaki yaşantı, tıpkı güneş gibi kendisi aracılığıyla başka şeylerin görülmesini sağlayan bir vasat oluşturur ve ruhun manevi yolculuğunu açığa çıkarır. İlahi Aşk, Mevlânâ’nın düşünce sisteminde sadece duygusal bir yönelim değil, aynı zamanda bilme, anlama ve varlığı kav-rama ufkunun temelini oluşturan aşkın bir ilkedir. Bu ilke, insanın ahlaki yetkinliğini, nefs terbiyesini ve iradi se-çimleriyle kazandığı hususiyetleri oluşturur. Mevlânâ’ya göre ahlaki yolculuk, varoluşsal ve ahlaki bir soru ekse-ninde başlar ve bu arayış, bireysel bilincin kendini dönüştürme imkânlarını içerir. Mevlânâ düşüncesinde ahlakın temel amacı, insanın varoluşun belirsizliğinde kaybolması yerine farklılıkları anlaması ve bu anlam yolculuğunda sorumluluk üstlenmesidir. Bu noktada İlahi Aşk, hakikati ortaya çıkaran ve metafizik konularda kesinlik sağlayan aşkın bir kaynak işlevi görür. Akıl tek başına metafizik sorunları çözemezken, İlahi Aşk’ın desteğiyle varoluşun belirsizliği birliğe kavuşur. Bu noktada sağduyu, karşılıklı konuşma zemini olarak belirir ve duyulur âlemden düşü-nülür âleme bir yolculuk önerilir. Mevlânâ düşüncesinde ahlaki bilinç, spekülatif bir çabadan ziyade sorumluluk yüklenerek oluşur ve bu sorumluluk, Tanrı’ya referansla anlam kazanır. Bu sorumluluğa göre ahlaki fail, Hakikat ile yüzleşir ve ahlaki eylemlerini pratiklerde test ederek varoluşunu oluşturan bir yolculuğa başlar. Bu yolculukta ruhani dönüşüm, teori ve pratik arasındaki ilişkilerle gerçekleşir ve insan bir \\\"yaşama sanatı\\\", bir yaşama üslubu oluşturur. Sonuç olarak Mevlânâ düşüncesinde ahlak, İlahi Aşk eşliğinde süregelen bir hayatta insanlar arası ilişkilerin pratiği üzerinde anlaşılır hale gelir.
Keywords : Felsefe, Ahlak, Mevlānā, İlahi Aşk, Ruhsal Dönüşüm.

ORIGINAL ARTICLE URL