Türkiye'de Kamu Üniversitelerinin Eğitim-Araştırma Etkinlikleri ve Etkinlik Artışında Stratejik Önceliklerin Rolü: Çok-Aktiviteli VZA Uygulaması

Bu makalede, Çok Aktiviteli Veri Zarflama Analizi (ÇA-VZA) yöntemi ile Türkiye’deki 45 kamu üniversitesinin 2010 yılı için eğitim ve araştırma etkinlikleri ölçülmüştür. Üniversiteler, farklı işlevleri ile ilişkili olarak aynı anda birden fazla üretim fonksiyonu ile karşı karşıya olan kurumlardır. Bu nedenle, kaynaklarını temelde eğitim ve araştırma aktiviteleri arasında paylaştırmaya çalışan karar birimleri olarak değerlendirilebilirler. ÇA-VZA yönteminin matematiksel altyapısı paylaşılan bu değişkenleri farklı aktivitelere atamayı, bu yolla etkinlik hesaplamaları yapmayı mümkün kılmaktadır. Bu nedenle ÇA-VZA modeli, Türkiye’deki yükseköğretim sistemindeki üretim yapısına uyarlanmış ve uygulanmıştır. Sonuçlara göre; üniversitelerin, eğitim ve araştırma etkinlikleri bakımından farklı skorlara ulaştıkları görülmüş, böylece üniversiteler arasından “Araştırma Etkin” veya “Eğitim Etkin” üniversiteler tespit edilmiştir. Ayrıca, modelin aktivitelere farklı öncelikler atanmasına izin veren yapısı kullanılarak gerçekleştirilen senaryo analizleri ile her üniversitenin, daha etkin olduğu alana fazla öncelik atayarak toplam etkinlik skorunu artırabildiği gösterilmiş ve bu sonucun performans analizi ve stratejik planlamadaki önemi vurgulanmıştır.