XX. YÜZYILDA YAPILAN SÛZİDİL MAKAMI TARİFLERİ DOĞRULTUSUNDA BESTELENMİŞ OLAN PEŞREVLERİN İNCELENMESİ

Authors : Nihat Ozan Köroğlu

Pages : 17-40

Doi:10.31722/ejmd.1592835

View : 63 | Download : 119

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk müziği nazari tarihi incelediğinde değişen ve dönüşen birçok makam olduğu bilinmektedir. Bu değişim ve dönüşüm makamların tarifinde ve bestelenmesinde farklılıklar meydana getirmiştir. Yapılan bu çalışmada günümüzde kullanılmakta olan sûzidil makamının, XX. yüzyılda yaşamış kuramcılar tarafından bu makamı tarif etme biçimleri araştırılmış, aynı zamanda makamın tarifi ile araştırma yer alan peşrevlerin birinci hane ve teslimleri arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. XX. yüzyılda yaşamış Türk müziği kuramcılarından; Suphi Ezgi, Tanbûri Cemil Bey, Hüseyin Saadettin Arel, Ekrem Karadeniz, Yakup Fikret Kutluğ ve İsmail Hakkı Özkan’ın sûzidil makamını tarif etme şekilleri ve kullanma biçimleri karşılaştırılmıştır. Bu bağlamda; araştırma sûzidil makamında bestelenmiş on adet peşrevin birinci hâne ve teslimlerinin, araştırmada adı geçen kuramcıların sûzidil makamını tarif etme biçimlerine göre karşılaştırılarak, teori ve uygulama arasındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir. Durum çalışması modeli kullanılan araştırmada; on adet peşrev amaçlı örneklem yoluyla örneklem kapsamına alınmış, araştırmada adı geçen kuramcıların bu makamı tarif etme biçimleriyle ilişkilendirilip ne düzeyde örtüştüğü tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; araştırmada yer alan peşrevlerin tamamının, Tanbûri Cemil Bey, Hüseyin Saadettin Arel, Suphi Ezgi, Ekrem Karadeniz, Yakup Fikret Kutluğ ve İsmail Hakkı Özkan’ın yapmış olduğu sûzidil makamı tarifiyle temel düzeyde örtüştüğü sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Klasik Türk Müziği, Türk Müziği Kuramı, Makam Tarifi, Sûzidil Makamı, İnceleme

ORIGINAL ARTICLE URL