XX. YÜZYIL TÜRK HALK MÜZİĞİ NOTASYONLARI

Authors : Tunahan Balli, Sinan Ayyıldız
Pages : 140-180
Doi:10.31722/ejmd.1609806
View : 182 | Download : 450
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmada, Türk halk müziğinin yazıya aktarımına yönelik geliştirilen anlayışlarda nasıl bir dönüşümün yaşandığı sorusuna yanıt aranmıştır. Konuya ilişkin yazılı kaynaklar üzerinden yapılan döküman analizinde dönemsel açıdan notasyon konusunun nasıl ele alındığı incelenmiş; ayrıca XX. yüzyıl Türk Halk Müziği notasyonları, notasyon unsurlarının kullanımı bakımından analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular kronolojik şekilde sunulmuştur. Bir kategori olarak “Türk Halk Müziği” Cumhuriyetin ilk yıllarında uygulanan politikalar doğrultusunda “çağdaş milli müzik” için “işlenmesi gereken” temel malzeme olarak değerlendirilmiş, bu doğrultuda notasyon, derlemeciliğin teknik bir uzantısı olarak ele alınmıştır. İlk dönem notasyonlarının derleme amaçlarına yönelik olarak “ezgi iskeleti”ni gösteren “tespit notasyonu” anlayışıyla şekillendiği, sonra bir dönem icradaki detayların gösterildiği “icra notasyonu” anlayışının benimsenmeye başlandığı, ancak hemen sonrasında yayıncılık hizmetinin bir aracı olarak tekrar “tespit notasyonu” anlayışına dönüldüğü sonucuna varılmıştır. Notasyon anlayışı bu şekilde dönüşümlere uğrarken özellikle devletin yayıncı kuruluşu olan TRT’de yazılan “tespit notasyonu” anlayışındaki notasyonlarda öteden beri tartışılan “görece notasyon” açısından “karar sesi ekseni” ve “mikrotonların gösterimi” geçici olarak çözüme kavuşturulmuştur. “Notada birlik” emeli ile standartlaşan notalar henüz açılan Türk müziği konservatuvarlarında eğitim materyali ve akademik materyal olarak değerlendirilmiş, bu kurumlarda icra ise “yöresel tavır” konsepti ve “icra-nota-icra” sarmalı doğrultusunda şekillenmiştir. Yirminci yüzyılın sonlarında “icra notasyonu” anlayışı ise bazı metot çalışmalarında tekrar görülebilmektedir.
Keywords : Analiz Notasyonu, İcra Notasyonu, Notasyon, Tespit Notasyonu, Türk Halk Müziği, Türk Halk Müziği, Notasyon, Tespit Notasyonu, İcra Notasyonu, Analiz Notasyonu, Notasyon Sınıflandırmaları

ORIGINAL ARTICLE URL