SEMÂİ TÜRÜNE YÖNELİK BİR İNCELEME: RADİFE ERTEN VE İSMET TOKGÖZ ÖRNEĞİ

Authors : Seher Erkan

Pages : 28-45

Doi:10.31722/ejmd.1672462

View : 56 | Download : 35

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Geleneksel Türk müziğinde doğaçlamaya dayalı sözlü türler arasında yer alan semai, vokal seslendirme becerisini öne çıkaran ve ilgili makam dizisine bağlı kalarak icra edilen bir yaratma davranışıdır. Halk edebiyatında ezgi ağırlıklı türler içerisinde yer alan semai, belli bir makamda, mutlak suretle ezgi ve söz katmanının eş zamanlı kurgulandığı bir tür olarak tanımlanır. Öncelikli olarak çalgılı kahvelerde söz ve ezginin birlikte yaratıldığı divan, destan, ağıt, gazel, koşma, varsağı, kalenderi gibi türlerin arasında sayılan semai, icra edildiği bu mekânların “Semai Kahvehaneleri” adıyla anılmasında etkili olmuştur. Değişim ve gelişimin belirgin olarak hissedildiği 19. Yüzyıl sonlarına doğru çalgılı kahvelerin azalmasıyla bu kahvelerde icra edilen semai türü de yaygınlığını kaybetmiştir. Bu çalışmada birbirinin çağdaşı olan Radife Erten ve İsmet Tokgöz tarafından seslendirilmiş iki semai örneğinde, her iki icranın ortaklık ve farklılıklarının ortaya konulmasıyla türün tanımlanması hedeflenmektedir. Bu araştırmanın amacı doğaçlamaya dayalı bir tür olan semai tür özelliklerini ortaya koymaktır. İcrâ edilen eser analizleri sonucunda icracı yaratma davranışlarında ortaya çıkan unsurların nasıl uygulandığı da gösterilmiştir.
Keywords : semâi, kahvehâne, vokal, Radife Erten, İsmet Tokgöz

ORIGINAL ARTICLE URL