Sermaye piyasası üzerinde döviz kuru ve brent petrol fiyatlarının etkisi: Türkiye örneğinde Johansen eşbütünleşme ve Toda-Yamamoto nedensellik analizi

Authors : Kudbeddin Şeker

Pages : 189-206

Doi:10.58588/aru-jfeas.1650694

View : 103 | Download : 95

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Finansal piyasalar, makroekonomik değişkenlerdeki dalgalanmalara duyarlıdır ve bu değişkenlerin oynaklığı, yatırım kararlarını ve piyasa dinamiklerini önemli ölçüde etkileyebilir. Döviz kuru ve petrol fiyatları, küresel ekonomide kritik makroekonomik göstergeler arasında yer almakta olup, gelişmekte olan ülkelerdeki sermaye piyasaları üzerindeki etkileri akademik literatürde geniş bir şekilde ele alınmaktadır. Türkiye gibi dış ticaret ve enerji ithalatına bağımlı ekonomilerde, döviz kuru dalgalanmaları ve petrol fiyatlarındaki değişimler, yatırımcı beklentilerini, şirket kârlılıklarını ve genel piyasa hareketlerini şekillendirebilmektedir. Bu çalışma, Türkiye’de döviz kuru ve petrol fiyatlarının sermaye piyasası üzerindeki uzun vadeli etkilerini Johansen eşbütünleşme testi ve Toda-Yamamoto nedensellik analizi ile incelemeyi amaçlamaktadır. 05.01.2020 - 16.02.2025 dönemine ait haftalık veriler kullanılarak gerçekleştirilen analizde, değişkenlerin durağanlık özellikleri ADF ve PP testleri ile değerlendirilmiş, uzun dönemli ilişkiler Johansen eşbütünleşme testi ile ortaya konulmuştur. Ayrıca, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini belirlemek için Toda-Yamamoto yöntemi uygulanmıştır. Çalışmanın bulguları, döviz kurunun sermaye piyasaları üzerinde belirleyici bir makroekonomik unsur olduğunu, petrol fiyatlarının ise görece daha sınırlı bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords : Sermaye Piyasası, Döviz Kuru, Brent Petrol Fiyatları, Johansen Eşbütünleşme, Todo-Yamamoto Analizi

ORIGINAL ARTICLE URL