ÇOCUK EDEBİYATINDA POVEST VE ROMAN TÜRÜNÜN SANATSAL-ESTETİK ÖZELLİKLERİ (1970-80’li yıllara ait Azerbaycan çocuk nesri örnekleri)

Authors : Rövşen Memmedov
Pages : 1-8
Doi:10.52835/19maysbd.1755748
View : 50 | Download : 37
Publication Date : 2025-09-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışma, 1970–1980’li yıllarda Azerbaycan çocuk edebiyatında povest (uzun hikâye) ve roman türlerinde yazılmış eserlerin bədii (sanatsal) ve estetik özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada söz konusu döneme ait çocuk nesrinde meydana gelen tematik, yapısal ve üslup dönüşümleri analiz edilmiştir. Özellikle Sovyet sonrası modernleşme sürecinde çocuk edebiyatının bireysel kimlik, ahlaki değerler ve toplumsal sorumluluk gibi kavramlarla nasıl ilişkilendirildiği ortaya konulmuştur. Makalede, povest ve roman türlerinin çocuğun iç dünyasını, psikolojik derinliğini ve bireysel gelişimini yansıtmada üstlendiği işlev vurgulanmış; çocuk karakterlerin artık didaktik öğelerin taşıyıcısı değil, düşünsel ve duygusal açıdan özgün bireyler olarak sunulmaya başlandığı gösterilmiştir. Aynı zamanda eserlerde millî ve manevî değerlerin, halk kültürünün, geleneklerin, yemek motiflerinin ve yerel unsurların anlatıya dâhil edilerek çocukların kültürel kimliğine katkı sağladığı örneklerle açıklanmıştır. Dönemin eserlerinde çocukların sosyal ilişkileri, aile ve okul yaşantısı, bireysel karar alma süreçleri gibi alanlar gerçekçi ve yer yer felsefi boyutlarda ele alınmış; millî ve manevî değerlerin yanı sıra gelenek, görenek, mutfak kültürü ve halk anlatıları da estetik bir yapı içerisinde çocuk okuyucuya sunulmuştur. Bazı metinlerde yapaylık, şematik karakterler ve ideolojik izler görülmekle birlikte genel olarak bu yıllarda yazılan çocuk povest ve romanları, Azerbaycan edebiyatında bireysel kimliğin, ahlaki değerlerin ve modern anlatım biçimlerinin öne çıktığı yeni bir estetik dönemin habercisi olmuştur. Araştırmanın sonucunda, söz konusu yıllarda yazılmış çocuk povest ve romanlarının Azerbaycan edebiyatında estetik açıdan yeni bir dönemi başlattığı, bireysel karakter inşasını önceleyen modern bir anlayışla kurgulandığı ve türsel çeşitliliği zenginleştirdiği tespit edilmiştir. Bu bağlamda eserler yalnızca edebi değil, aynı zamanda eğitsel ve kültürel açıdan da önemli bir işlev üstlenmiştir.
Keywords : Azerbaycan Çocuk Edebiyatı, Povest, Roman, Bireysel Karakter, Millî-Manevî Değerler, Estetik Dönüşüm

ORIGINAL ARTICLE URL