Genetik Hastalık Tanı Merkezlerinde Atık Yönetimi Stratejilerinin İş Sağlığı ve Güvenliği Üzerine Çok Boyutlu Analizi

Authors : Vedat Caner
Pages : 361-370
Doi:10.7240/jeps.1759071
View : 158 | Download : 262
Publication Date : 2025-12-23
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışma, İstanbul\\\'da faaliyet gösteren genetik hastalık tanı merkezlerinde uygulanan atık yönetimi stratejilerinin iş sağlığı ve güvenliği (İSG) uygulamaları üzerindeki etkilerini çok boyutlu biçimde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Laboratuvar ortamlarında etkili atık yönetimi, biyolojik ve kimyasal risklerin azaltılması açısından temel bir önleme stratejisidir ve aynı zamanda çalışanların güvenlik algısını da doğrudan etkilemektedir. Bu bağlamda araştırma, 15 farklı kamu ve özel genetik hastalık tanı merkezinde görev yapan 75 laboratuvar çalışanının katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler, 49 maddelik yapılandırılmış bir anket aracılığıyla toplanmış; anketin özellikle 5 maddesi atık yönetimi, 9 maddesi ise risk yönetimi boyutlarını değerlendirmeye yöneliktir. Katılımcılar, her ifadeyi 7\\\'li Likert ölçeği üzerinden puanlamıştır. Analizler kapsamında Pearson korelasyon katsayısı, doğrusal regresyon ve Temel Bileşenler Analizi (PCA) uygulanmıştır. Sonuçlar, atık yönetimi ile risk yönetimi arasında anlamlı düzeyde güçlü ve pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir (r = 0,768; p < 0,001). Regresyon analizi, atık yönetiminin risk yönetimi skorlarındaki varyansın %54,7’sini açıkladığını ortaya koymuştur (F(1,73) = 88,92; R² = 0,547). PCA sonuçlarına göre atık yönetimi, toplam varyansın %20,7’sini açıklayan bağımsız bir boyut olarak belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, atık yönetimi uygulamalarının yalnızca çevresel sorumluluk kapsamında değil, İSG performansının geliştirilmesinde de merkezi bir role sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, laboratuvar güvenliğini artırmak isteyen kuruluşlar için atık yönetimi politikalarının güçlendirilmesi öncelikli bir alan olarak değerlendirilmelidir.
Keywords : Atık yönetimi, İş sağlığı ve güvenliği, Genetik hastalık tanı merkezleri, Risk yönetimi, Temel bileşenler analizi

ORIGINAL ARTICLE URL