Aktör Ağ Teorisi Perspektifinden Uluslararası İlişkilerde Nükleer Santraller: Akkuyu Nükleer Santrali Örneği

Authors : Yücel Baştan

Pages : 1-24

Doi:10.61127/idusos.1663979

View : 78 | Download : 34

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Aktör Ağ Teorisi insan dışındaki unsurların, toplumsalı anlamak için analizlere dahil edilmesini ele almaktadır. Söz konusu unsurların ağ içinde eyleyen olarak ele alınması başlangıçta sosyoloji alanında geliştirilmiştir. Diğer disiplinlerin de teoriyi benimsemesi ile yaygınlaşan teoriye yönelik uluslararası ilişkiler disiplini de ilgisiz kalmamıştır ve Aktör Ağ Teorisini uluslararası ilişkiler çerçevesinden ele alan çalışmalar yapılmıştır. Geleneksel teorilerin aktör tanımının dışında nesnelerin aktör olarak kabul edilmesi uluslararası ilişkiler açısında yenilik olarak ortaya çıkarken bu aktörsel özelliğin, nesne ile kurulan ağlar ile ortaya çıkması Aktör Ağ Teorisinin uluslararası ilişkilere de uyarlanabileceğini ortaya koymaktadır. Diğer disiplinlerdeki yaklaşımlar Aktör Ağ Teorisinin farklı özellikleri ile ilgili disipline uyarlanmasını içerirken, uluslararası ilişkiler literatüründeki çalışmalarda benzer yöntem belirlenmiştir. Çalışmada Aktör Ağ Teorisi, nesnelerin uluslararası ağlar oluşturma niteliğinde olduğu göz önüne alınarak nükleer santraller incelenmiştir. Çalışmanın amacı nükleer santrallerin ağlar oluşturduğu ve bu ağların uluslararası ilişkiler açısından öneminin Aktör Ağ Teorisi ile ortaya koyulmasıdır. Çalışmada teorinin uluslararası ilişkilerde ne şekilde ele alınabileceğinden bahsedilmiş, ardından nükleer santralin ağ oluşturma özellikleri ortaya koyularak Akkuyu Nükleer Santrali örnek olay olarak incelenmiştir. Nihayetinde genel olarak nükleer santrallerin diğer devletleri etkileyebilecek çevresel sorunlara neden olabilmesi ve bunun önlenebilmesi için diğer uluslararası örgütlerle ilişki ortaya koyulmuştur. Diğer önemli nokta ise, nükleer silah üretimi için gerekli teknik bilgiye sahip olmanın, sivil amaçlı nükleer faaliyetlerle doğrudan bağlantılı olmasıdır. Bu nedenle, uluslararası örgütler sivil nükleer faaliyetleri yakından izleyerek potansiyel silahlanma risklerini denetlemektedir. Akkuyu Nükleer santrali iki önemli özelliği ile uluslararası ağların oluşmasına neden olmaktadır. İlk olarak çevresel etkileri nedeniyle Avrupa Komisyonu ve Greenpeace gibi örgütler nezdinde ağ oluştururken diğer önemli etken santralin sivil amaçlı kullanıldığının Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu çerçevesinde değerlendirilmeye tabi tutulmasıdır. Son olarak santrali Rusya’nın kurması ve santralin sahibinin Rusya olması sebebiyle, santral, Rusya ve Türkiye arasında ağ oluştuğu ortaya koyulmuştur.
Keywords : Aktör Ağ Teorisi, Nükleer Santral, Akkuyu Nükleer Santrali

ORIGINAL ARTICLE URL