Kanuni Dönemi Dinî, Sosyal ve Kültürel Hizmetlerin Merkezi Süleymaniye Külliyesi

Authors : Yasin Yılmaz
Pages : 65-96
Doi:10.46595/jad.1386858
View : 64 | Download : 62
Publication Date : 2024-06-15
Article Type : Research Paper
Abstract :İslam medeniyetinde eğitim, kültür ve sosyal hizmetlerin ifası için ilk dönemlerden itibaren çok amaçlı yapılar topluluğu denilen külliyeler inşa edilmiştir. İslam Tarihi boyunca külliyeler, bünyelerinde bulunan medreselerle ilmî, camilerle dinî, darüşşifalarla sağlık ve imarethanelerle de sosyal hizmetlerin ifasına öncülük ederek toplum düzeninin sağlanmasına büyük katkı sağlamıştır. İslam’ı kabul eden Türkler arasında Orta Asya’da ilk dönemlerden itibaren Tamgaç Buğra Han ile başlayan külliyeler gelişerek Osmanlı Dönemine gelindiğinde bütün kurum ve kuruluşlarıyla dinî, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda İslam Medeniyetinin vazgeçilmez yapıları olmuşlardır. Külliye mimarisi ve hizmetleri alanında İslam medeniyetinin Anadolu ve Balkan havzalarını oluşturan Osmanlı Devletinde de büyük açılımlar ve gelişmeler olmuştur. Bu külliyeler arasında Fatih ve Süleymaniye Külliyelerinin 19. yüzyıla kadar yaptıkları hizmetlerle medeniyet tarihinin en önemli kurumları arasında yer aldıkları görülmüştür. Bu çalışmamızda Kanuni Sultan Süleyman’ın İstanbul’da inşa ettirdiği Süleymaniye Külliyesi üzerinde özgün kaynaklardan elde ettiğimiz bilgilerle bir değerlendirme yaparak dönemin sosyal, kültürel ve ekonomik alanlardaki gelişmişliğine işaret etmeye çalışacağız. Süleymaniye Külliyesi, Kanuni’nin İstanbul’da inşa ettirdiği içerisindeki ibadet özellikle de cemaatle namazların edası için cami, sosyal yardım sağlanması amacıyla imaret, eğitim ve ilmi faaliyetlerin yürütülmesi için darulhadis ile dört ihtisas medresesi, çocuklara ilk eğitimin verildiği sıbyan mektebi, sağlık hizmetleri ile eğitimi için daruşşifa ve tıp medresesi ile talebe odaları ve tabhaneden oluşmaktadır. Külliyenin büyüklüğü siyasi, sosyal ve kültürel alanların zirvesi kabul edilen Kanuni Sultan Süleyman döneminin gelişmişliğinin çok ileri seviyede olduğunu göstermektedir. İslam Medeniyetinde bahsedilen kurumlarda hizmetlerin devamını sağlamak için de vakıflar devreye girmiştir. Kanuni Sultan Süleyman da İstanbul’da inşa ettirdiği kurumların varlığının devamı, söz konusu hizmetlerin belirli kurallar çerçevesinde istenilen amaca uygun yapılması, görevlilerin çalışma şartları, görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi ile vakfedilen akaratın neler olduğunu belirtmek gayesiyle bir vakfiye hazırlatmıştır. Kanuni’nin kurduğu vakıfların mali destek verdiği Süleymaniye Külliyesi’ndeki kurumlar, vakfiyede bütün ayrıntılarıyla kaydedilmiştir.
Keywords : Süleymaniye Külliyesi, Kanuni Sultan Süleyman, İstanbul, Medreseler

ORIGINAL ARTICLE URL