Dindarlık Algısı Üzerine Nitel Bir Çalışma: Ankara Örneği

Authors : Zekiye Demir

Pages : 136-158

Doi:10.46595/jad.1615705

View : 152 | Download : 239

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Sosyolojinin temel kurumlarından olan din, insanlığın varlığı ile birlikte var olan bir olgudur. Her ne kadar aydınlanmacı ve pozitivist düşünürlerce zaman zaman dinin ortadan kalkacağı iddia edilse de inananları ve çeşitliliği artarak varlığını sürdürmektedir. Dinin ne olduğu ile ilgili tüm disiplinlerin uzlaşacağı bir tanım yapmak güçtür. Bu güçlük din olgusunun çeşitliliğinden kaynaklanmakta ve birçok din tanımını ortaya çıkarmaktadır. Din tanımının çeşitliliği dindarlığın da tanımını güçleştirmektedir. Kim dindar sorusunun cevabı, inananın ait olduğu dine göre değişebilir. Ama genel olarak dindarlık, ait olunan dinin esaslarına inanmayı, o dinin istediği ibadetleri yerine getirmeyi ve o dinin etkisini günlük hayatında göstermeyi gerektirir. Dinler çeşitli olduğu gibi aynı dine inananların kendi içinde çeşitlenmesi mümkün olabilmektedir. Hatta aynı din, içinde bulunduğu farklı toplumlara göre kısmen farklılık gösterebilir. İslam doğduğu toprakların dışında farklı kültürlere sahip birçok toplumda varlığını sürdürmektedir. Türk toplumu da bunlardan birisidir. Bu çalışmada diğer toplumlar konuya dâhil edilmeksizin Müslümanlık özelinde Türk toplumunda dindarlık algısının ne olduğu konu edilmiştir. Dindarlık ölçülmesi güç ve birçok bileşeni içeren farklı boyutlardan oluşur. Dindarlığın bu farklı boyutlarını ölçmek için çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı dindarlığı ölçmek değil, ülkemizde dindarlıkta öne çıkan hususları ve Müslüman dindar birisi deyince ortaya çıkması gereken dindarlık profilini tespit etmektir. Bunu yapmak için nitel araştırma yöntemi yarı yapılandırılmış sorularla mülakat tekniği kullanılmıştır. Mülakatta Glock’un inanç, ibadet, duygu, bilgi ve etkiyi içeren 5 boyutlu dindarlık tipolojisi Müslümanlık temel alınarak soru haline getirilmiştir. Mülakat Ankara’da 14 kadın, 14 erkek olmak üzere toplam 28 kişi ile yapılmıştır. Katılımcıların hepsi inanç boyutunda İslam’ın iman esaslarına inanmayı dindarlık için gerekli görmektedir. Yine katılımcıların hepsi dindarlık için ibadet etmenin şart olduğunu söylemekte, en çok ibadet olarak namaza ve oruca vurgu yapmakta ve fakat birçoğunca ibadetin şart olmakla birlikte yeterli olmadığı söylenmektedir. İbadetin ve inancın günlük yaşamda etki boyutu ile desteklenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Günlük hayatta dindarlığın etkisi özellikle yalan söylemeyerek, kul hakkı yemeyerek görülmek istenmektedir. Duygu boyutunda genelde dikkati çeken ibadet ederken hissedilen huzurdur. Ayrıca yanlış yapıldığında pişmanlık, dua edilirken acizlik, mutlu olunduğunda şükür gibi oldukça farklı duygular yaşanmaktadır. Dindarlığın bilgi boyutu ile ilgili katılımcıların düşüncesine göre, çok bilmekle çok dindar olma arasında doğrusal bir ilişki yoktur. Ancak dindar birinin asgari olarak, ibadetlerin nasıl yapıldığını, helal ve haramın ne olduğunu bilecek kadar dini bilgiye sahibi olması gereklidir.
Keywords : Din Sosyolojisi, İslam, Din, Dindarlık, Dindarlık Algısı, Dinin Etkisi.

ORIGINAL ARTICLE URL