Rize Çay Çarşısı Örneğinde Ekolojik ve Bütüncül Peyzaj Yaklaşımlarıyla Kamusal Alanların Yeniden Değerlendirilmesi

Authors : Gülcay Ercan Oğuztürk, Ebrar Ağlar

Pages : 676-685

Doi:10.35229/jaes.1749394

View : 52 | Download : 62

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Hızla artan kentleşme, kamusal alanların ekolojik değerler ve kullanıcı ihtiyaçları doğrultusunda yeniden ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmada, Rize kent merkezinde yer alan Rize Çay Çarşısı alanı; sürdürülebilirlik, erişilebilirlik, peyzaj kimliği ve yerel bitki çeşitliliği gibi ekolojik ve bütüncül peyzaj kriterleri kapsamında değerlendirilmiştir. Alanın mevcut durumu; geçirgen yüzey eksikliği, sınırlı bitkisel çeşitlilik, yönlendirme sorunları ve kapsayıcı tasarım eksiklikleri bakımından analiz edilmiştir. Bu bağlamda, yerel bitki türlerinin kullanımını artırmaya, geçirimsiz yüzeyleri azaltmaya ve doğa temelli su yönetimi çözümlerine odaklanan iyileştirme stratejileri geliştirilmiştir. Ayrıca, güneş enerjili aydınlatmalar ve dijital yönlendirme panoları gibi akıllı altyapı uygulamalarının entegrasyonu önerilmiştir. Bununla birlikte, değerlendirme süreci, alanın fiziksel özelliklerine ilişkin yerinde gözlemler ve kullanıcı ihtiyaçlarının doğrudan tespitine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar, Rize Çay Çarşısı’nın yalnızca turistik değil, aynı zamanda kültürel mirası yaşatan, doğayla uyumlu ve çok işlevli bir kamusal alan olarak yeniden yapılandırılabileceğini göstermektedir. Bu model, küçük ölçekli kamusal alanların sürdürülebilir ve bütüncül yaklaşımlarla dönüştürülmesinde önemli bir örnek teşkil etmektedir.
Keywords : Rize Çay Çarşısı, Kamusal alan, Ekolojik peyzaj, Sürdürülebilirlik, Geçirgen yüzey, Yerli bitki türleri

ORIGINAL ARTICLE URL