Tiyatro Antropolojisindeki “Kültürden Soyutlama” Kavramı ve Küreselleşme Açısından Değerlendirilmesi

Authors : Pınar Arık

Pages : 519-541

Doi:10.26650/artsanat.2025.24.0006

View : 86 | Download : 64

Publication Date : 2025-08-12

Article Type : Research Paper

Abstract :Eugenio Barba’nın tiyatro antropolojisiyle ilgili araştırmaları, geleneksel kültürlerin ya da gösterimin antropolojisi ile ilgili değil, oyuncuyla ilgilidir. Ona göre oyuncu, ait olduğu kültürle yüzleşme yoluyla, kendi görme biçimini eğitir ve bir yandan katılımcı, bir yandan da kültüründen kopuk hâle gelir. Böylece oluşturduğu “yapıntı beden” ile kendi kültürüne göre biçimlenmiş davranışlarındaki doğallığı yadsıyarak kısacası onu kültüründen soyutlayarak bedenini yeniden inşa eder ve genel bir sahne davranışı sergiler. Bu çalışmalar, Batı’nın resmî sanatına karşı ve diğer kültürlere kucak açan alternatif bir tiyatro anlayışı oluşturma çabası gibi görünse de “yapıntı beden” ve “kültürden soyutlama” gibi kavramlar, küreselleşme ideolojisindeki ulusal, etnik, özgün, farklı ya da “öteki” olan kültürleri birleştirmeyi, farklılıkları tek tipleştirmeyi, dünyayı “küresel bir köy”e dönüştürmeyi hedefleyen politikalarla örtüşür görünmektedir. Bu makalenin amacı Uluslararası Tiyatro Antropolojisi Okulu (ISTA)’nda yapılan çalışmalarda adı geçen “kültürden soyutlama” kavramının küreselleşme anlayışı kapsamında eleştirel bir bakış açısıyla ele alınmasıdır. Bu amaç doğrultusunda öncelikle kültür, küreselleşme ve antropoloji kavramları tanımlanmıştır. Daha sonra Barba’nın kurmuş olduğu Odin Tiyatrosu ve ISTA’da yapılan çalışmalar hakkında toplanan veriler ortaya konmuştur. Ardından “kültürden soyutlama” kavramının uygulanış biçimi değerlendirilmiştir. Bu kapsamda makalenin “kültürden soyutlama” kavramının eleştirel bir bakışla değerlendirildiği bölümde elde edilen bulgularla konunun tartışmaya açık bir alan olduğu sonucuna varılmıştır.
Keywords : Kültür, Küreselleşme, Tiyatro antropolojisi, Eugenio Barba, Odin Tiyatrosu

ORIGINAL ARTICLE URL