Sultan III. Murad’ın Emriyle Hazırlanan İbretnâme’nin Minyatürleri
Authors : Hesna Haral
Pages : 206-253
Doi:10.26650/artsanat.2025.24.0016
View : 90 | Download : 83
Publication Date : 2025-08-12
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu makalede, Lâmiî Çelebi’nin kâleme aldığı tasavvufî menkıbeler ve ahlakî hikâyelerden oluşan İbretnâme isimli eserin bugün Dallas Sanat Müzesinde [Dallas Museum of Art The Keir Collection of Islamic Art, K.1.2014.38] yer alan bir nüshasındaki tasvirler, metin-minyatür ilişkisi gözetilerek değerlendirilmiştir. Makale, yazma eserde yer alan minyatürlerin ikonografilerinin ve üslup özelliklerinin tespitini amaçlamaktadır. 1587 tarihli, tasvirli İbretnâme nüshası, ketebesindeki kayda göre Sultan III. Murad’ın emriyle hazırlanmıştır. Makalenin giriş kısmında yazma eserin fiziksel bazı temel niteliklerine kısaca değinilmiş, ardından kitap içerisindeki yirmi bir minyatür, ayrıntılı olarak incelenmiştir. Minyatürler, Nakkaş Osman veya onun yolunda çalışan sanatçıların ve Nakkaş Hasan’ın üslubunu yansıtmaktadır. Eser içerisindeki tasvirler, metin-minyatür ilişkisi gözetildiğinde ikonografik açıdan dört temel gruba ayrılmaktadır. İlk grupta yer alan Rodos, Belgrad Kaleleri ve Budin Kızılelma Kilisesi’ni gösteren tasvirler, tarih konulu ikonografinin örneklerindendir. İkinci grupta Abdülkadir-i Geylânî, Pir Bakkal, İbnü’l-Fârız, Evhadüddîn-i Kirmâni gibi meşhur sufilerin ve Sekizinci İmam Rıza’nın keramet tasvirleri yer almaktadır. Üçüncü grupta tasavvufî anlayışın inşa ettiği “hakikat arzı” denilen bahçeleri gösteren sahneler mevcuttur. Son grupta ise şehzade ve bezirgânzade gibi karakterlerin “hayal âlemi”ndeki yolculuklarında karşılarına çıkan devler, cinler ve acayip yaratıklarla giriştikleri maceralar betimlenmiştir.Keywords : Resimli, İbretnâme, Lamiî Çelebi, Minyatür, İkonografi, Nakkaş Hasan, Nakkaş Osman Üslubu
ORIGINAL ARTICLE URL