Büyük baraj projeleri ve bağlantılı yol inşaatları sonucunda Çoruh Nehri Havzasında oluşan arazi kayıplarının ve tahribatlarının belirlenmesi

Authors : Saim Yıldırımer, Mehmet Özalp, Esin Erdoğan Yüksel

Pages : 1-17

Doi:10.17474/acuofd.00766

View : 1086 | Download : 6262

Publication Date : 2015-06-30

Article Type : Other Papers

Abstract :Devlet Su İşleri’nin (DSİ) halen devam eden “Çoruh Barajlar Projesi” kapsamında planlanan çok sayıda büyük baraj ve HES tesisinin inşası, Çoruh Nehri Havzası (ÇNH) üzerinde arazi kayıpları ve bozulmaları gibi ciddi değişimlere neden olmaktadır ancak bu değişimleri bilimsel olarak ortaya koyan veri miktarı ise oldukça kısıtlıdır. Bu nedenle, hem barajların tamamlanarak su tutmaya başlaması hem de söz konusu baraj projeleri kapsamında yenilenen yolların inşaatları aşamalarında farklı amaçlarla kullanılan arazilerde meydana gelen/gelecek kayıpların/bozulmaların kısa sürede, güvenilir bir doğrulukla ve en az maliyetle tahmin edilmesi önemlidir. Böylece, akarsu yatağı boyunca havzalarda oluşabilecek bazı ciddi olumsuzlukların önceden bilinmesi ve sonrasında da bu havzaların yeniden planlanması sağlanabilir. Bu çalışmada, Çoruh Nehri\\\'nin Artvin il sınırları içerisinde farklı aşamalarda olan (tamamlanan, inşası devam eden veya planlanan) 7 büyük baraj ve HES tesisi ile bağlantılı yol inşaatlarının neden olduğu/olacağı arazi kayıpları ve tahribatlarının saptanması amaçlanmıştır. Bu amaçla, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımı ile meşcere ve CORINE arazi örtüsü (CLC-2006) haritaları ile beraber tamamlanan bazı barajlardaki kamulaştırma verilerinden yararlanarak hem söz konusu barajlardan dolayı sular altında kalacak hem de yol inşaatları nedeni ile tahrip olacak arazilerin kullanım şekilleri ve alansal büyüklükleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda barajların tümünün tamamlandığı varsayıldığında, farklı amaçlarla kullanılan yaklaşık 8137 ha alanın sular altında kalarak işlevlerini yitireceği tespit edilmiştir. Tüm bu alan içerisinde en büyük oranın orman (meşcere haritalarına göre %62; CLC-2006 arazi örtüsüne göre %52) niteliğindeki araziler, en küçük oranın ise yerleşim yeri (meşcere haritalarına göre %0.77, CLC-2006 arazi örtüsüne göre %1.77) niteliğindeki araziler olduğu belirlenmiştir. Bunlara ilaveten Borçka, Deriner ve Artvin Barajlarından elde edilen istimlak/kamulaştırma (kadastro parselleri) verileri ile bu çalışmada kullanılan meşcere ve CLC-2006 haritalarından elde edilen veriler karşılaştırılmış ve iki veri kaynağı arasında farklılıklar olduğu görülmüştür. Ayrıca, Borçka ve Deriner Barajları nedeni ile yan yollar ve köy yolları dışında kalan ana yolların (tünel yapıları hariç) inşaatları sırasında ortaya çıkan hafriyatın gelişigüzel bir şekilde şevlerden aşağı atılması sonucunda tahrip olan arazi miktarının ise yaklaşık 413 ha civarında olduğu tahmin edilmiştir
Keywords : Arazi kaybı ve tahribatı, büyük barajlar, CBS, CORINE, Çoruh Nehri Havzası, meşcere haritaları

ORIGINAL ARTICLE URL