Doğrudan Yabancı Yatırımların Çevresel Etkileri: Kirlilik Sığınağı-Kirlilik Halesi İkilemi

Authors : Özgün Aksoy, Rahmi Yamak

Pages : 46-72

Doi:10.22466/acusbd.1610885

View : 110 | Download : 82

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Sermaye hareketlerinin serbestleşmeye başladığı 1980’li yıllardan itibaren doğrudan yabancı yatırımların (DYY) ekonomik etkilerinin yanında sosyoekonomik etkilerinin de tartışılmaya başlandığı görülmektedir. NAFTA sonrası Kuzey-Güney eşitsizliği tartışmaları çevresel kalite bağlamında genişlemektedir. Kuzeyden güneye doğru DYY’lerin kuzeyde istihdam güneyde ise çevre kirliliği problemlerine yol açacağı yönündeki eleştiriler ilgili literatürü kirlilik sığınakları hipotezi ile zenginleştirmiştir. Sermaye serbestisi yanlısı görüştekiler ise gelişmiş ülkelerdeki verimlilik odaklı ve yeşil teknolojik üretiminin yayılımının çevresel kaliteyi arttıracağı iddiası ile kirlilik halesi hipotezini savunmaktadır. DYY’lerin çevresel etkilerine odaklanan literatürde her iki görüşe dair kanıtların tartışmalı ve bulguların örnek ekonomi ve örneklem dönemine bağlı olarak değiştiği görülmektedir. Bu çalışmada kirlilik sığınağı hipotezinin sınanması amacıyla DYY’lerin karbon salınımı üzerindeki asimetrik etkileri modellenerek 99 ülke için 1992 ile 2021 yıllarını kapsayan örneklemde panel ARDL model tahminleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular gelişmemiş ülkelerde kirlilik sığınağı hipotezinin geçerliliği yönündeyken orta düzeyde gelişmiş ülkelerde yatırım çıkışlarının çevresel kaliteyi artırdığı yönündedir. Gelişmiş ülkeler için ise kirlilik hale hipotezini destekleyen bulgular elde edilmiştir.
Keywords : Kirlilik Sığınakları Hipotezi, Kirlilik Halesi Hipotezi, Doğrudan Yabancı Yatırımlar (DYY), Çevre Kirliliği, Asimetrik Panel ARDL

ORIGINAL ARTICLE URL