Hadrianopolis Antik Kenti Mozaiklerinden Tavus Kuşlu Mozaik Betimlemesinin Çağdaş Sanata Aktarımı ve Sembolik Bir Değerlendirmesi

Eda Öz Çelikbaş; Sebahat Kılıç Bülbül

doi:10.26658/jmr.1814190

Hadrianopolis Antik Kenti Mozaiklerinden Tavus Kuşlu Mozaik Betimlemesinin Çağdaş Sanata Aktarımı ve Sembolik Bir Değerlendirmesi

Authors : Eda Öz Çelikbaş, Sebahat Kılıç Bülbül

Pages : 287-294

Doi:10.26658/jmr.1814190

View : 183 | Download : 297

Publication Date : 2025-11-11

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırma, Karabük ili Eskipazar ilçesi sınırlarında yer alan Paphlagonia Hadrianopolisi Antik Kenti’nde ortaya çıkarılan Kuzeybatı Nekropol Kilisesi’ne ait tavus kuşlu mozaik panosunun çağdaş sanat anlayışıyla yeniden yorumlanmasını konu almaktadır. Antik dönemde ölümsüzlük, yeniden doğuş ve cennet kavramlarıyla ilişkilendirilen tavus kuşu figürü, Bizans mozaik sanatında önemli bir ikonografik simgedir. Çalışmanın amacı, bu tarihî mozaiğin sembolik anlamını koruyarak, çağdaş malzeme ve tekniklerle yeniden üretilmesi olmuştur. Orijinali doğal taş tesseralardan oluşturulan; Bema panelinde tavus kuşu figürlü, refrigerium sahnesinin işlendiği pano, 220 x 130 cm ölçülerinde olup güncel bir sanat yaklaşımıyla cam mozaik (cam tessera) tekniğiyle yeniden üretilmiştir. Cam tessera; renk zenginliği, ışık geçirgenliği, kolay biçimlendirme ve hijyenik özellikleri nedeniyle tercih edilmiştir. Uygulama, Karabük Üniversitesi Safranbolu Şefik Yılmaz Dizdar Meslek Yüksekokulu Geleneksel El Sanatları Bölümü öğrencileri tarafından “Vitray” dersi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Yeniden yapılan mozaikte ölçüler 277 cm x 196 cm ölçülerinde olup tasarımı orijinaline uygun olarak yapılmıştır, iki simetrik tavus kuşu ve ortada üzüm salkımı taşıyan antik kap motifi yer almaktadır. Bizans ikonografisine göre kutsal suyu ve ebedî yaşamı simgeleyen bu kompozisyon, cam malzemenin parlaklığıyla farklı bir çağdaş estetik kazanmıştır. Pano, kazı alanının dokusuna uygun biçimde sergilenmek üzere monte edilmiştir. Monte sistemi özel bir demir tasarımla çalışmanın sürdürülebilir olması açısından en dayanıklı şekilde mozaik yerleştirilerek ortaya çıkarılmış; antik kentin kazı alanındaki özel deponun ön cephesine halka açık bir alana yerleştirilmiştir. Bu çalışma, geleneksel mozaik sanatının çağdaş sanatla buluştuğu disiplinler arası bir örnek oluşturmuştur. Kültürel mirasın korunmasıyla birlikte, cam mozaik tekniği sayesinde tarihsel bir motif günümüz sanatına taşınmış ve estetik süreklilik sağlanmıştır. Uygulanabilirlik konusunda da antik bir sahne günümüzde de çağdaş olabilme özelliğini mozaik sanatı ile de günümüze yansıtmıştır.
Keywords : Paphlagonia Hadrianopolis, Bizans Sanatı, mozaik, tavus kuşu sembolizmi, cam tessera, çağdaş sanat, kültürel miras, yeniden yorumlama.

ORIGINAL ARTICLE URL