Ortaçağ Hristiyan İkonografisinde Gadarini Mucizesi Tasvirleri

Görkem Tırıç; Filiz İnanan

doi:10.26658/jmr.1814196

Ortaçağ Hristiyan İkonografisinde Gadarini Mucizesi Tasvirleri

Authors : Görkem Tırıç, Filiz İnanan

Pages : 359-373

Doi:10.26658/jmr.1814196

View : 103 | Download : 255

Publication Date : 2025-11-11

Article Type : Research Paper

Abstract :İsa’nın mucizelerinden biri olan “Gadarini Mucizesi (veya Gerasene Demonu, Domuz Mucizesi)”, temeli İsa’nın insanları kötü ruhlardan kurtarması inancına dayanan ve Hristiyan ikonografisinde kendisine az da olsa yer bulmuş bir mucizedir. Mozaik, fresk, el yazması, fildişi olmak üzere farklı malzemeden farklı dönemlerde üretilmiş az sayıda eserde tespit edilen bu sahne, farklı ve dikkat çekici bir kompozisyona sahiptir. Sinoptik İncillerden Matta, Markos ve Luka İncillerinde anlatılan ve “Gadarene Domuzu Mucizesi, İsa’nın Gerazen Şeytanını Kovması, Cine Tutulmuş Adamı Kurtarması, Domuz Mucizesi” gibi farklı biçimlerde adlandırılan bu mucizenin görsel sanatlara aktarımında birkaç küçük farklılık olsa da genel bir kompozisyon mevcuttur. “Gadarini Mucizesi” sahnesinin şeytan çıkarma sahneleriyle benzerliği güçlüdür ancak şeytan çıkarma sahnelerinde Şeytan, İsa’ya direnip bedeni terk etmek istemezken Gadarini Mucizesi’nde kötü ruhun kendisi de bedeni terk etme eğilimindedir. Mucizede kötü ruhlar insan bedenini terk edip domuzlara geçerek denize ilerler. Orta Çağ eserleriyle sınırlandırdığımız çalışmamız kapsamında bu anlatıyı temel alan, ikonografik açıdan 4 farklı kompozisyon biçimi belirlenmiştir.Bunların ilkinde Markos İncilini esas alarak İsa tek başına veya peygamberleriyle, kötü ruhun ele geçirdiği bir kişi tasvir edilmiştir. Louvre Müzesinde bulunan bir fildişi diptikon, Ravenna, Aziz Apollinare in Nuovo Kilisesinde bulunan bir mozaik panel ve III .Otto İncili bu kompozisyonun en iyi örneklerindendir. İkinci kompozisyonda, Luka İnciline uygun olarak kötü ruhun etkisi altındaki kişinin başında bir nöbetçiyle tasvir edilmiştir. Magdeburg Panelleri arasında bu uygulama görülmektedir. Matta İncilini esas alarak kötü ruhun etkisinde olan iki kişinin tasvir edildiği bir diğer kompozisyona bir örnek ise Kosova, Decani de bulunan Visoki Decani Manastırı freskoları arasında yer almaktadır. Ayrıca Luka ve Markos İncillerinin sentezini yansıtan ve T’oros Roslin incili minyatürlerinde karşımıza çıkan farklı daha kalabalık kompozisyona sahip betimlemeler de saptanmıştır. Çalışmamız sonucunda, zaman içinde Gadarini Mucizesi sahnelerinin azaldığını, şeytan çıkarma sahnelerinin ise giderek artığını söylemek mümkündür.
Keywords : Gadarini, Hazreti İsa, Domuz Mucizesi, İncil.

ORIGINAL ARTICLE URL