Balatlar Kilisesi Duvar Resimlerinde Yer Alan Üç Aziz Tasvirinin Koruma-Onarım Uygulamaları

Authors : Yaşar Selçuk Şener, Sedef Hetto
Pages : 431-446
Doi:10.26658/jmr.1814207
View : 121 | Download : 434
Publication Date : 2025-11-11
Article Type : Research Paper
Abstract :Geç Osmanlı dönemi Rum Ortodoks cemaate ait Balatlar Kilisesi’nde bulunan üç azizin tasvir edildiği duvar resimleri çevre ve iklimsel etkenlere bağlı olarak tahrip olmuş ve bunun sonucunda farklı türde bozulmalar meydana gelmiştir. Ayrıca yapının çeşitli zamanlarda farklı işlevler kazandırılarak kullanılması, duvar resimleri üzerinde insan müdahalesi kaynaklı tahribatları arttırmıştır. Yapının 1924 yılındaki mübadele sonrası kullanımı sırasında duvar resimlerinin üzeri beyaz renkte badana ile kapatılmıştır. Apsis kemerinin güneydoğu kesiminde uygulanan temizlik çalışmaları neticesinde açığa çıkan tasvirlerin Aziz Basileios, Aziz Gregorios ve Aziz Nikolaos’ a ait olduğu tespit edilmiştir. Günümüze bütüncül olarak ulaşan duvar resimlerinin yerinde (in-situ) korunması için sırasıyla belgeleme, teşhis, temizlik, sağlamlaştırma ve tamamlama gibi bir dizi uygulama gerçekleştirilmiştir. Uygulama yapılacak duvar resimlerinin mevcut durumu, yapısı vb. özellikleri de göz önünde bulundurularak konservasyon uygulamalarına ilişkin planlama yapılmıştır. Duvar resimleri üzerinde ilk olarak foto-dokümantasyon ve çizim gibi farklı yöntemler ile belgeleme uygulamalarına başlanmış, tüm müdahaleler boyunca dokümantasyon uygulamalarına devam edilmiştir. Duvar resimleri üzerinde kenar harç ve enjeksiyon harç uygulamaları gerçekleştirilerek, yapım katmanlarının yeniden konsolidasyonu sağlanmıştır. Gerekli müdahalelerin ardından temizlik uygulamaları ile duvar resimleri yüzeyindeki badana katmanı, mikrobiyolojik oluşum ve yüzeysel birikim katmanları arındırılarak sahneler açığa çıkartılmıştır. Temizlik çalışmalarına tuzdan ve kimyasaldan arındırma uygulamaları ile devam edilmiştir. Sağlamlaştırma ve temizlik uygulamalarının ardından sahnelerin görsel bütünlüğünü sağlamak amacıyla çeşitli rötuş uygulamaları gerçekleştirilerek konservasyon uygulamaları tamamlanmıştır. Tüm bu uygulamalar yapılırken duvar resimlerinin yer aldığı bölgedeki iklim koşullarına da ayrıca dikkat edilmiştir. Bu kapsamda üç azizin tasvir edildiği duvar resimlerinin koruma-onarım uygulamaları ve sonuçları değerlendirilerek aktarılmıştır. Anadolu’nun diğer yerlerine oranla Karadeniz Bölgesi’nde günümüze ulaşan duvar resimleri oldukça az sayıdadır, dolayısıyla bu bölgedeki duvar resimlerinin koruma-onarım uygulamalarına ilişkin verilerde oldukça sınırlıdır. Bu sebeple Balatlar Kilisesi duvar resimlerine uygulanan koruma-onarım uygulamaları, daha sonraki çalışmalara referans olması bakımından da ayrı bir öneme sahiptir.
Keywords : Sinop Balatlar Kilisesi, konservasyon, restorasyon, duvar resmi.

ORIGINAL ARTICLE URL