Beden Eğitimi ve Spor Derslerinde Akran Zorbalığı: Bir Metasentez Çalışması

Authors : Sinan Uğraş, Ahmet Enes Sağın, Mehmet Akif Yücekaya, Muhammet Ali Keskin

Pages : 97-107

Doi:10.55142/jogser.1826281

View : 96 | Download : 194

Publication Date : 2026-01-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu metasentez, okul temelli Beden Eğitimi ve Spor (BES) derslerinde akran zorbalığını inceleyen araştırmaların bulgularını bütüncül biçimde sentezlemeyi amaçlamaktadır. 2010–2025 (Ağustos) döneminde Web of Science, Scopus, ERIC, SPORTDiscus, PsycINFO, PubMed, TR Dizin ve Google Scholar’da yürütülen çok dilli tarama PRISMA kılavuzuna göre raporlanmış; dahil etme ölçütlerini karşılayan 18 çalışma seçilmiştir. İncelemeye yalnızca nitel çalışmalar ile karma desenli çalışmaların nitel bileşenleri dahil edilmiş, BES bağlamı dışındaki okul zorbalığı araştırmaları ve yalnız nicel tasarımlar hariç tutulmuştur. Verilerin çözümlemesinde Braun ve Clarke temelli tümevarımsal tematik analiz benimsenmiştir. Analizler, BES derslerindeki zorbalığın birçok farklı şekilde ortaya çıktığını, özellikle öğrencilerin bedeni veya performansıyla alay edilmesinin yaygın olduğunu göstermiştir. Bu davranışlar, mağdurlarda utanç, öfke ve motivasyon kaybı yaratarak onları dersten ve sosyal çevreden uzaklaştıran ciddi psikososyal sonuçlar doğurmaktadır. Öğretmen faktörü, bu noktada kilit bir rol oynamaktadır; bazı öğretmen tutumları veya rekabetçi ders iklimleri zorbalığa zemin hazırlarken, olumlu yaklaşımlar bunu önleyebilmektedir. Zorbalığın, dersin rekabetçi yapısı, toplumsal cinsiyet (örn. maskülenlik) normları ve özellikle engellilik gibi dezavantajların kesişmesiyle daha da arttığı tespit edilmiştir. Sentez bulguları, BES derslerindeki zorbalığın bireyler arası bir sorundan öte, bağlama duyarlı ve çok boyutlu bir olgu olduğunu göstermektedir. Zorbalık, öğretmen tutumları, dersin rekabetçi yapısı ve toplumsal normlarla derinden ilişkilidir. Etkili önleme, öğretimsel tasarımı, okul politikalarını ve sürdürülebilir mesleki gelişimi birleştiren bütüncül bir yaklaşımı zorunlu kılmaktadır.
Keywords : Akran zorbalığı, Beden eğitimi ve spor, Nitel metasentez, Tematik analiz

ORIGINAL ARTICLE URL