Elektronik Devlet Süreçlerinde Dijital Profilleme ve Kişisel Veri Riski: Genel Bilgi Toplama (GBT) Sistemi ve Kamu Denetçiliği Kurumu Kararları Üzerine Bir İnceleme

Authors : Süleyman Gürbey
Pages : 122-136
View : 107 | Download : 193
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Elektronik devlet uygulamalarının yaygınlaşması, kamu hizmetlerinde veri temelli karar alma süreçlerini hızlandırmış; ancak bu dönüşüm kişisel verilerin korunması, şeffaflık, ölçülülük ve ayrımcılık yasağı açısından yeni tartışmaları beraberinde getirmiştir. Türkiye’de kolluk amaçlı oluşturulan Genel Bilgi Toplama (GBT) sistemi, başlangıçta güvenlik amacıyla tasarlanmış olmasına rağmen zaman içinde farklı idari işlemlerde bir değerlendirme ve eleme aracı olarak kullanılmaya başlanmıştır. Böylece GBT kayıtlarının, bireylerin çeşitli kamusal hak ve hizmetlere erişimini dolaylı biçimde etkileyen bir filtre mekanizmasına dönüştüğü gözlemlenmektedir. Bu durum, dijital profilleme, veri mahremiyeti ihlalleri ve dolaylı ayrımcılık tartışmalarını gündeme taşımaktadır. Bu makalede, GBT verilerinin farklı idari süreçlerde kullanılması nedeniyle ortaya çıkan hukuki ve sosyo­politik etkiler analiz edilmekte; sistemin mevcut işleyişinin bireysel hak ve özgürlükler üzerindeki sonuçları tartışılmaktadır. Çalışma, 2018–2025 yılları arasında Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) tarafından verilen kararların doküman analiziyle incelenmesine dayanmaktadır. Sonuç olarak makale, elektronik devlet süreçlerinde veri temelli dışlama riskini azaltmak amacıyla GBT sistemine ilişkin hukuki çerçevenin kanun düzeyinde açık bir şekilde belirlenmesini, veri saklama sürelerinin düzenlenmesini, denetim ve gerekçelendirme mekanizmalarının güçlendirilmesini ve hak temelli yönetişim anlayışının kurumsal olarak benimsenmesini önermektedir. Bu çerçevede çalışma, dijital devlet uygulamalarının sosyal devlet ilkesi ve insan hakları normlarıyla uyumlu hale getirilmesine yönelik politika önerileri sunmaktadır.
Keywords : Elektronik Devlet, Genel Bilgi Toplama (GBT) Sistemi, Dijital Profilleme, Veri Temelli Dışlanma, Kişisel Verilerin Korunması

ORIGINAL ARTICLE URL