GEÇERLİ PARA BİRİMİNİN DOĞRU BELİRLENMESİNİN ÖNEMİ: FİNANSAL RASYOLAR KULLANILARAK BİR ÜRETİM İŞLETMESİ UYGULAMASI

Authors : Çağla Demir Pali

Pages : 262-280

Doi:10.54452/jrb.1647236

View : 32 | Download : 39

Publication Date : 2025-06-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkiye’de faaliyet gösteren işletmeler muhasebe kayıtlarını Türk Lirası (“TL”) cinsinden yapmakla yükümlü olup çeşitli resmî kurumlara olan bildirimlerini de TL olarak yapmaktadırlar. Ancak işletmelerin yerel para birimi dışındaki döviz cinslerinden de işlem yapmalarının bir sonucu olarak farklı döviz cinslerinin finansal tablolara yansıması söz konusu olmaktadır. Türkiye Muhasebe Standartları/Türkiye Finansal Raporlama Standartları’nı (“TMS/TFRS”) uygulayan ve yerel para birimi cinsi dışındaki bir döviz cinsini yoğun kullanan işletmeler, TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri’ni de dikkate alarak işletme için “geçerli para birimi”ni belirlemekle ve finansal tablolarını bu para biriminden hazırlamakla yükümlüdürler. “İşletmenin faaliyet gösterdiği temel ekonomik çevrenin para birimi” olarak tanımlanan geçerli para birimi işletme faaliyetlerinin yoğun olarak hangi döviz cinsinden gerçekleştiğine dayanır. Bu çalışmada Türkiye’de faaliyet gösteren ve geçerli para birimi Euro olan bir işletmenin karlılık, likidite ve borç ödeme gücü oranları hem TL hem de Euro cinsinden finansal tabloları kullanılarak hesaplanmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Gelir tablosu kalemleri kullanılarak hesaplanan oranların dönem içerisinde gerçekleşen döviz cinsi işlemlerden kaynaklanan kambiyo karları ve zararları dolayısıyla iki para biriminde farklı sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Bu karların ve zararların kümülatif etkisini taşıyan özkaynaklar kalemi de benzer şekilde iki para biriminde farklı sonuçlar verdiğinden, özkaynaklar kullanılarak hesaplanan oranların da farklılaştığı görülmüştür. Bilanço unsurlarının TL’den Euro’ya çevriminde parasal ve parasal olmayan kalem ayrımı yapılması ve parasal kalemler dönemsonu kuru kullanılarak Euro’ya çevrilirken, parasal olmayan kalemlerin tarihi kurla çevrilmesinden dolayı, oranlarda kullanılan kalemlerin parasal veya parasal olmayan olmasına göre sonuçlar değişmektedir. Sadece parasal kalemlerden (ya da az oranda parasal olmayan kalem yer alan) tutarlardan elde edilen oranlar iki para birimi arasında farklılaşmazken, tarihi kurlar kullanılarak çevrimi yapılan unsurların kullanıldığı oranlarda farklılaşma olduğu bulgular arasındadır.
Keywords : TMS 21, kur değişiminin etkileri, finansal oranlar, geçerli para birimi

ORIGINAL ARTICLE URL