SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZMDE YEŞİL FİNANSMAN VE YENİLENEBİLİR ENERJİ: BÖLGESEL PANEL VERİ YAKLAŞIMI

Authors : Erdem Baydeniz

Pages : 468-496

Doi:10.54452/jrb.1742509

View : 146 | Download : 276

Publication Date : 2025-12-12

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı, Türkiye\\\'de yenilenebilir enerji ve sürdürülebilir turizm gelişimi arasındaki ilişkileri ampirik olarak incelemektir. 2010-2022 dönemini kapsayan ve 12 NUTS-1 bölgesinden elde edilen dengeli panel veri seti kullanılarak, toplam 156 gözlem üzerinden analiz gerçekleştirilmiştir. Panel veri modellemesinde metodolojik sağlamlığı artırmak amacıyla, öncelikle Pesaran (2021) kesit bağımlılığı testi ve Pesaran-Yamagata (2008) eğim homojenliği testi uygulanmış, ardından bu testlerin sonuçlarına göre ikinci nesil testler (CIPS birim kök ve Westerlund eşbütünleşme testleri) kullanılmıştır. Kesit bağımlılığı ve eğim heterojenliğinin tespit edilmesi nedeniyle, dinamik panel veri modellemesinde System GMM (Generalized Method of Moments) yöntemi tercih edilmiş, kişi başı GSYİH ve karbon emisyonları kontrol değişkenleri olarak modele dahil edilmiştir. R yazılımı kullanılarak gerçekleştirilen analizler, yenilenebilir enerji kapasitesindeki %1\\\'lik artışın turizm gelirinde %0.15\\\'lik artışa yol açtığını (elastikiyet katsayısı: 0.15, p<0.01), ziyaretçi sayısındaki %1\\\'lik artışın ise turizm gelirinde %0.42\\\'lik artışa neden olduğunu (elastikiyet katsayısı: 0.42, p<0.01) ortaya koymaktadır. Dumitrescu-Hurlin panel Granger nedensellik testleri, değişkenler arasında güçlü çift yönlü nedensellik ilişkilerinin varlığını doğrulamaktadır. Bölgesel heterojenlik analizleri, yenilenebilir enerji etkisinin gelişmiş turizm bölgelerinde az gelişmiş bölgelere kıyasla yaklaşık üç kat daha güçlü olduğunu göstermektedir. Sağlamlık testleri (PMG, MG estimatörleri) ve alt dönem analizleri, ana bulguların tutarlılığını desteklemektedir. Bulgular, yenilenebilir enerji yatırımlarının turizm sektörünün rekabet gücünü artırdığını ve karbon emisyonlarını azaltarak çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağladığını göstermektedir. Araştırma sonuçları, Türkiye\\\'nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi ve sürdürülebilir kalkınma amaçları doğrultusunda, bölgesel farklılaştırılmış politika tasarımının gerekliliğini vurgulayan somut öneriler sunmaktadır.
Keywords : Sürdürülebilir turizm, yeşil finansman, yenilenebilir enerji, panel veri analizi, System GMM

ORIGINAL ARTICLE URL