İstanbul Avrupa Yakası İlçeleri için Deprem Enkaz Toplama Alanlarının Belirlenmesinde Sürdürülebilirlik Odaklı Bir Yaklaşım

Authors : Duygun Fatih Demirel, Eylül Damla Gönül Sezer

Pages : 236-255

Doi:10.26650/JTL.2025.1609171

View : 84 | Download : 284

Publication Date : 2025-11-11

Article Type : Research Paper

Abstract :Deprem sonrasında oluşan enkazın hızla kaldırılması, belirlenen alanlara taşınması ve çeşitli yöntemlerle bertarafı hem halk sağlığı hem de afet sonrası sürecin yürütülmesinde önem teşkil eder. Özellikle deprem kuşağı üzerindeki şehirler için, afet yönetim planlarının önceden geliştirilmesi gereklidir. Bu planların büyük çoğunluğu, deprem sonrasında enkazın toplanabileceği uygun alanların belirlenmesini de içerir. Literatürdeki çalışmalar, enkaz alanlarının seçimi için farklı ekonomik ve çevresel kriterlerin değerlendirildiği çeşitli yöntemlerin kullanıldığını göstermektedir. Ancak İstanbul için benzer bir bilimsel çalışmanın bulunmaması önemli bir eksikliktir. Bu çalışmada, İstanbul’un Avrupa Yakası ilçeleri için enkaz toplama alanlarının belirlenmesi amacıyla sürdürülebilirlik odaklı bir yöntem önerilmektedir. Önerilen yöntemin ilk aşamasında olası bir deprem senaryosuna göre İstanbul Avrupa Yakası ilçelerinde oluşabilecek enkazın boyutu tahmin edilmektedir. İkinci aşamada ise, maliyet, çevresel etkiler, enkaz alanlarına uzaklık, su kaynakları ve doğal yaşam alanlarına etkiler gibi faktörleri dikkate alan Çok Nitelikli Fayda Teorisi (ÇNFT)’ne dayalı bir seçim modeli sunulmaktadır. Elde edilen sayısal bulgular mevcut hafriyat döküm alanlarının kapasite yönünden yetersiz kalacağını, yeni enkaz toplama alanlarına ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca çalışma sonuçlarına göre sürdürülebilirlik açısından mevcut hafriyat döküm alanlarının belirlenen aday enkaz toplama alanlarına kıyasla alt sıralarda yer aldığı görülmektedir. Bilindiği kadarıyla bu makale enkaz toplama alanı seçiminde ÇNFT yaklaşımına yer veren ilk çalışmadır.
Keywords : Enkaz Yönetimi, Sürdürülebilirlik, Çok Nitelikli Fayda Teorisi, Çok Kriterli Karar Verme, Deprem

ORIGINAL ARTICLE URL