GÖYNÜKLÜ EMÎR HÜSEYİN ENÎSÎ VE MİR’ÂTÜ’L-VEFÂ Lİ-VÜCÛHİ’S-SAFÂ ADLI ESERİ

Authors : Suat Donuk

Pages : 615-633

Doi:10.20322/littera.1772245

View : 129 | Download : 209

Publication Date : 2025-10-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Menâkıbnâmeler, tasavvufi gelenek içerisinde veli kabul edilen şahsiyetlerin yaşantılarını kerametleriyle birlikte anlatan metinlerdir. Dinî ve tasavvufi özellikleri baskın olan bu eserler hem sosyal ve kültürel tarih hem de edebiyat tarihi açısından önemli veriler sunar. Göynüklü Seyyid Hüseyin Enîsî, klasik Türk edebiyatında menâkıbnâme türünün dikkate değer müelliflerinden biridir. O, Akşemseddin ve yakınlarına dair en güvenilir kaynak kabul edilen Menâkıb-ı Akşemseddin’den sonra Karaca Ahmed Sultan ve oğulları hakkında Mir’âtü’l-vefâ li-Vücûhi’s-safâ adlı bir menâkıbnâme daha telif etmiştir. Şu ana kadar iki yazma nüshası tespit edilen ikinci eserin yazılış tarihi belli değildir. Mir’âtü’l-vefâ li-Vücûhi’s-safâ Karaca Ahmed dışında Mûsâ ez-Zûlî, Şeyh Dâvûd ve Şeyh Kâsım Paşa gibi sûfîlerin menkabelerini de ihtiva etmektedir. Özellikle Mûsâ ez-Zûlî’ye dair menkabelerin fazlalığı onu ez-Zûlî’nin yaşamı için de önemli bir kaynak kılmaktadır. Mukaddimesinde yer alan otobiyografik anlatımlar, Hüseyin Enîsî’nin doğum tarihi, ailesi, yetiştiği çevre ve eğitim süreci hakkında şimdiye dek bilinmeyen bilgileri ortaya koymaktadır. Mukaddimesi sanatkarâne bir dil ve üslupla, asıl bölümü sade bir Türkçeyle kaleme alınmıştır. Bu nedenle Türk dilinin tarihsel gelişim sürecinde 16. yüzyıl Anadolu Türkçesini yansıtan değerli bir örnek konumundadır. Bunun yanında hem içerdiği menkabeler hem de müellifine dair sunduğu özgün bilgilerle klasik Türk edebiyatı ve tasavvuf tarihi açısından önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Bu makalede Göynüklü Emîr Hüseyin Enîsî’nin Mir’âtü’l-vefâ li-Vücûhi’s-safâ adlı eseri tanıtılmış, yazarın burada bulunan anlatımlar sayesinde tespit edilen yeni bilgileri sunulmuş, eser ve müellif hakkında önemli malumat içermesi nedeniyle Mir’âtü’l-vefâ li-Vücûhi’s-safâ’nın mukaddimesinin tenkitli metni paylaşılmıştır.
Keywords : Menâkıbnâme, Hüseyin Enîsî, Mir’âtü’l-vefâ li-Vücûhi’s-safâ, Karaca Ahmed Sultan, 16. Yüzyıl.

ORIGINAL ARTICLE URL