“İnsan ve Doğa”nın izinde: George Perkins Marsh’ın Osmanlı gözlemlerinin çevreci fikirlerine etkisi

Authors : Yilmaz Arı

Pages : 191-211

Doi:10.32003/igge.1628882

View : 174 | Download : 273

Publication Date : 2025-05-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İnsan ve Doğa başlıklı kitap 1850-1853 yılları arasında ABD’nin İstanbul’da yerleşik Osmanlı elçiliğini yapmış olan George Perkins Marsh tarafından ilk kez 1864 yılında yayımlanmıştır. İnsan ve Doğa hem modern coğrafi düşüncenin başlangıcını hem de doğa koruma ve çevreciliğin doğuşunu temsil eden bir başyapıttır. Kitabın temel tezi insan faaliyetlerinin dünyayı hızla yaşanmaz bir yer haline getirmekte olduğu ve bunu tersine çevirmek için acilen tedbirler alınması gerektiği düşüncesiydi. Marsh’ın İstanbul’da yaşamış olmasının kitabın yazımına ne gibi katkılar yaptığına odaklanan bir çalışma henüz yoktur. Bu kapsamda bu yazının amacı George Perkins Marsh’ın Osmanlı seyahatleri ve gözlemlerini inceleyerek bu kitaba olan katkılarını ortaya koymaktır. Marsh, çevrenin tahrip edilmesinin toplumu uzun dönemde nasıl etkilediğinin çarpıcı örneklerini Türkiye’de görmüş ve böyle bir kitap yazma fikri de Türkiye’de oluşmuştur. Çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Analiz edilen temel dokümanlar İnsan ve Doğa’nın ilk baskısı ile Caroline Marsh’ın 1888 yılında yayımladığı ve eşinin hayatı ve mektuplarını konu alan kitaptır. İnsan ve Doğa’nın büyük ölçüde Marsh’ın Türkiye’deki yaşamı boyunca aldığı notlar üzerine kurulu olduğu anlaşılmıştır.
Keywords : George Perkins Marsh, Coğrafya Tarihi, Peyzajın Değişimi, Antroposen, Doğa Koruma, İnsan Etkisi

ORIGINAL ARTICLE URL