Bölgesel Kalkınma Politikalarının Etkinliği: Türkiye Alt Bölgeler Bazında Bir Uygulama

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kuruluşunda itibaren bölgesel gelişmişlik sorunu hükümetlerin öncelikli gündeminde yer almış ve bu problemi gidermek için dengeli bölgesel kalkınmayı hedefleyen politikalar takip edilmiştir. Özellikle 1960’larda planlı döneme geçiş ile bölgeler arasında dengeli bir gelişmenin sağlanmasını hedefleyen politikalar yoğunluk kazanmıştır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı Türkiye’de uygulanan bölgesel kalkınma politikalarının bölgesel istihdama etkilerini belirlemektir. Çalışma 2007-2012 dönemine ait verilere dayanarak Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS) Düzey-1’e göre 12 alt bölgeyi kapsamaktadır. Bu bölgelere yönelik bölgesel kalkınma politika araçlarının etkinliği Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi kullanılarak tahmin edilmektedir. Çalışmada kullanılan girdiler söz konusu bölgelere yapılan toplam kamu yatırımları ve sabit yatırımlara göre yatırım teşvik belgelerinin bölgesel dağılımıdır. Çıktı değişkenleri ise bölgelerin sanayi, tarım ve hizmet sektörlerine ait istihdam verilerinden oluşmaktadır. Çalışmanın sonuçları etkinlik ölçümlerinin bölgeler ve yıllar arasında eşitsizliğini yansıtmaktadır. Bununla birlikte Batı bölgelerinin Doğu bölgelerine göre daha yüksek etkinlik değerlerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Türkiye geneline ait sonuçlarına bakıldığında ise, etkinsizliğin neden olduğu istihdam açıklığının büyük ölçüde tarım sektöründeki istihdam yetersizliğinden kaynaklandığını görülmektedir.