KANAATKÂR GÖNÜLDE YETİŞEN MARİFET İNCİSİ

Authors : Mehmet Özdemir
Pages : 229-240
Doi:10.30568/tullis.1805896
View : 74 | Download : 130
Publication Date : 2025-12-28
Article Type : Research Paper
Abstract :Mesnevî’nin özünü anlama ve anlatma çabasının bir ürünü olarak 2024 yılında \\\"Dinle Neylerden\\\" Mesnevî\\\'nin İlk 18 Beyit Şerhleri adıyla bir şerh projesi başlatılmış ve adı geçen proje kapsamında hazırlanan ilk 18 beyit şerhleri 2024 yılı Aralık ayında yayımlanmıştır. 2025 yılı Aralık ayına kadar tamamlanması beklenen ve on dokuzuncu beyitten başlayarak “Padişah ve Cariye Hikâyesi”ne kadar olan beyitleri kapsayan şerh çalışmaları da söz konusu projenin ikinci halkası olacaktır. Yeni projenin bir parçası olan bu çalışmada, Mesnevî’nin yirmi birinci beytinin bugüne kadar yapılan ve ulaşılabilen bütün Türkçe şerhleri içerik değerlendirmesine tabi tutulacak ve sonrasında metnin şerhi yapılacaktır. Şerh esnasında söz konusu beytin hem maddî yapısı hem de eserin maddî yapısı üzerine kurulan mana dünyası açıklanmaya çalışılacaktır. Bu bağlamda öncelikle estetik bir nesne olan sanat eserinin temelini ve aynı zamanda maddî yapıyı oluşturan kelime ve seslerin bulunduğu tabaka incelenecektir. Maddi yapıdaki nazım biçimi, vezin, kafiye, redif vb. biçim özellikleri yanında “kûze (testi), çeşm (göz), sedef, inci” kavramlarıyla somutlaştırılan unsurlar ele alınacaktır. İkinci olarak eserin maddi yapısı üzerine kurulan anlam tabakası veya tabakaları ortaya çıkarılacak ve iki yapı arasındaki ilişkiler ortaya konacaktır. Aynı zamanda sanat eserinin anlam dünyasını ortaya koymak ve sanatçının muhataba iletmek istediği mesajları gözler önüne sermek çalışmanın temel amacıdır. Bunun için hareket noktası yine “kûze (testi), çeşm (göz), sedef, inci” kavramları olacaktır. Çalışmada kullanılan yöntem, iki farklı metin tahlil yönteminden hareket etmektedir. Bunlardan birincisi Ziya Avşar’ın “Düşünce Alanı Merkezli Metin Çözümleme Yöntemi” ve ikincisi de Yavuz Bayram’ın kullandığı ve birkaç örnek çalışma ile uyguladığı “Ontolojik Analiz” metodudur.
Keywords : Mevlânâ, Mesnevî, kûze, çeşm, sedef, inci

ORIGINAL ARTICLE URL