MANEVÎ YÜKSELİŞİN KAYNAĞI OLARAK AŞK VE MESNEVÎ’NİN 31. BEYTİNİN ŞERHİ

Authors : Abdulmuttalip İpek

Pages : 342-353

Doi:10.30568/tullis.1821525

View : 52 | Download : 79

Publication Date : 2025-12-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Tasavvufî düşünce, insanın varoluş serüvenini bir yolculuk olarak tasvir eder. Bu yolculuk, Hak’tan gelip yine Hakk’a dönme arzusunun yani “aslına rücû”nun hikâyesidir. Ezelden ebede olan bu yöneliş, meyil ise kaynağı itibariyle pek çok mutasavvıf tarafından “aşk” olarak telakki edilmiştir. Zira gerek Mevlânâ gerek diğer pek çok mutasavvıf, aşkı mahiyeti gereği “ezelî” ve “tanrısal” olarak nitelendirir. Bu açıdan tasavvuf geleneğinde aşk, sadece beşerî (dünyevî) bir duygu değil; ilahî hakikatin bir yansıması, insanın Allah’a yaklaşma ve O’nda fânî olma yolundaki en temel unsurdur. Mutasavvıflar aşkı, insanı hakikate götüren, onu arındıran, dönüştüren ve manevî açıdan kanatlandıran bir güç olarak kabul ederler. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (ö. 1273) de Mesnevî’sinde bu yolculuğun en güçlü itici unsurunu “aşk” olarak tayin etmiştir. Ona göre aşk, âşığın/sâlikin manevî seyrini mümkün kılan, ruhu kesret âleminden vahdet ufkuna taşıyan bir kanattır. Nitekim bu makalenin konusunu teşkil eden ve Mesnevî’nin otuz birinci beyti olan Ger nebāşed ʿaşḳ-rā pervā-yı ū /Ū çü murġī mānd bī-per vāy-ı ū şeklindeki beyit de insanın manevî yolculuğunun en güçlü itici unsuru olan aşkın ifadesidir. Metin merkezli şerh ve klasik şârihler ile modern yorumların karşılaştırmalı olarak okunmasının benimsendiği bu makalede, öncelikle zikrolunan beyit günümüz Türkçesine aktarılmış, beyit hakkında şârihlerin değerlendirmelerine yer verilmiş daha sonra ise aynı beyit şerh edilmeye çalışılmıştır.
Keywords : Mevlânâ, Mesnevî-i Ma’nevî, Şerh, 31. beyit, Kuş, Kanat.

ORIGINAL ARTICLE URL