Yabancı ot çalışmalarına ilişkin bilimsel yayınların analizi

Authors : Elvan Koç

Pages : 114-130

Doi:10.38059/biodiversity.1830806

View : 208 | Download : 219

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu çalışma, yabancı otların tarımsal üretim üzerindeki etkilerini ve bu alanda yürütülen bilimsel araştırmaların son yıllardaki yönelimlerini ortaya koymak amacıyla bibliyometrik yöntemlerle analiz edilmiştir. Yabancı otlar; verim kayıplarına yol açmaları, ekosistem dengesini bozarak biyolojik çeşitliliği tehdit etmeleri ve zararlı organizmalara konukçuluk yapmaları nedeniyle küresel ölçekte önemli bir tarımsal sorun olarak ele alınmaktadır. Yüksek adaptasyon yetenekleri ve hızlı yayılmaları kontrolü zorlaştırırken; iklim değişikliği, artan ticaret, habitat kaybı ve yoğun tarım uygulamaları yayılışlarını artırmaktadır. Aşırı herbisit kullanımının yol açtığı direnç ise hem ekonomik hem de ekolojik açıdan ciddi riskler oluşturmaktadır. Bu araştırmada, 2016–2025 yılları arasında Web of Science veri tabanında yayımlanan 451 çalışma VOSviewer ve Bibliometrix yazılımları kullanılarak incelenmiştir. Bulgular, yabancı ot araştırmalarında yıllık bilimsel üretimin %7.6 oranında arttığını ve çalışmaların ortalama 19.74 atıf aldığını göstermektedir. Alana toplam 2.325 araştırmacının katkı sağladığı, ABD ve Avustralya’nın ise en üretken ülkeler olarak öne çıktığı belirlenmiştir. En etkili araştırmacılar arasında Neve, P., Tranel, P. J., Gaines, T. A. ve Graham, S. bulunmaktadır. Ayrıca Pest Management Science, Weed Science ve Weed Research dergileri literatürün merkezinde yer alan temel yayınlardır. Anahtar kelime analizleri, araştırmaların özellikle “management”, “herbicide resistance”, “weed management” ve “glyphosate resistance” temaları etrafında yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Tematik haritalar ise herbisit direnci ve yabancı ot yönetiminin araştırma alanlarını oluşturduğunu; agroekoloji, ekosistem hizmetleri ve sürdürülebilir yönetim gibi kavramların yükselen temalar hâline geldiğini göstermektedir. Sonuç olarak, yabancı ot biliminin disiplinler arası bir yapıya evrildiğini ve gelecekte tehdit oluşturan türler, direnç mekanizmaları ile ekolojik yönetim stratejileri üzerine yapılacak araştırmalara yön veren önemli bir bilimsel çerçeve sunduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords : Yabancı ot bilimi, tarımsal üretim, web of science, bibliyometrik analiz

ORIGINAL ARTICLE URL