Nizarî İsmailîliğin Encüdan Merkezli Yeniden İnşa Süreci: Alamut Sonrası İmamlar Üzerinden Bir İnceleme

Authors : Hasan Basri Demirer

Pages : 145-162

Doi:10.48203/siader.1697416

View : 97 | Download : 119

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, Alamut’un 1256 yılında Moğollar tarafından yıkılmasının ardından Nizârî İsmailîliğin geçirdiği yeniden inşa sürecini, özellikle İmamlar etrafında şekillenen dönüşümleri merkeze alarak incelemektedir. Çalışma, tarihsel süreklilik ve değişim bağlamında İmamlık kurumunun işlevini analiz etmekte ve Encüdan dirilişi dönemi olarak adlandırılan sürecin, yalnızca siyasî bir gizlenme dönemi değil; aynı zamanda mezhebin düşünsel, kurumsal ve ritüel temellerinin yeniden yapılandırıldığı bir dönem olduğunu savunmaktadır. Bununla birlikte Nizarî tarihi bakımından oldukça önemli kabul edebileceğimiz Davet hiyerarşisi, Encüdan döneminde belirlenmiştir. Bu sebeple söz konusu hiyerarşik yapılanma biçimine de makalede yer verilecektir. Alamut’un düşüşüyle birlikte merkezi otoriteyi kaybeden Nizârî topluluğu, bir yandan takiyye stratejileriyle hayatta kalmaya çalışırken, diğer yandan İmamlar etrafında yeni bir teolojik çerçeve geliştirmiştir. Bu süreçte Encüdan İmamları, görünürde siyaseten pasif bir pozisyonda olsalar da, cemaatin inanç ve ibadet yapılarının yeniden şekillendirilmesinde merkezi bir rol oynamışlardır. Makale, söz konusu dönemde imamların sadece dini önderlik değil, aynı zamanda kolektif kimliğin inşasında da etkin olduklarını ileri sürmektedir. Bu bağlamda, Encüdan süreci, İsmailîliğin tarihinde bir duraklama değil, bilakis yaratıcı ve dönüştürücü bir dönem olarak değerlendirilmelidir. Çalışma, tarihsel belgeler, İsmailî kaynaklar ve modern literatürden faydalanarak bu yeniden inşa sürecini çok boyutlu bir şekilde ele almakta ve günümüz Nizârî kimliğinin temellerinin bu dönemde atıldığını ortaya koymaktadır.
Keywords : İsmailîlik, Nizarîlik, Alamut, Encüdan, İslam Mezhepleri Tarihi

ORIGINAL ARTICLE URL