Travmatik unilateral transtibial ve transfemoral amputasyonu olan bireylerde düşme korkusunun karşılaştırılması

Authors : Gizem Kılınç Kamacı, Merve Örücü Atar, Arzum Palaş, Nurdan Korkmaz, Yasin Demir, Koray Aydemir

Pages : 309-314

Doi:10.18663/tjcl.1636200

View : 23 | Download : 19

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Alt ekstremite amputasyonu olan bireyler uzuv kayıplarından dolayı düşme riski altındadır. Protez kullanan bireylerde düşme korkusunun artması, bireylerin rehabilitasyon sürecini ve yaşam kalitelerini olumsuz etkileyebilir. Travmatik unilateral transtibial amputasyonu (TTA) ile transfemoral amputasyonu (TFA) olan bireylerin düşme korkusunun karşılaştırılması ve düşme korkusu ile ilişkili olabilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Çalışma kesitsel olarak planlandı. Çalışmaya 18–65 yaş arası unilateral TTA olan 30 birey ve TFA olan 30 birey dahil edildi. Vizüel Analog Skala (VAS) ile sağlam ekstremite, ampute ekstremite ve bel ağrısının şiddeti belirlendi. Numerik Derecelendirme Ölçeği (NRS) kullanılarak genel protez, soket, protez ayak ve varsa protez diz eklemi memnuniyetleri sorgulandı. Son 1 yıl içerisinde düşme sayısı not edildi. Bireylerin düşme korkusu ise Uluslararası Düşme Etkinlik Ölçeği (FES-I) ile değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen bireylerin son bir yıl içerisinde %56,7’si en az bir defa düşme yaşadığını belirtti. TTA ve TFA grupları arasında VAS sağlam ve rezidüel ekstremite ağrısı, son bir yıl içerisindeki düşme sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (sırasıyla p = 0,011, p = 0,017, p = 0,024). VAS sağlam ekstremite ağrısı ile düşme korkusu arasında TTA grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı (p = 0,004). VAS bel ağrısı ile düşme korkusu arasında ise hem TTA hem de TFA grubunda istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (sırasıyla p = 0,039, p = 0,043). Amputasyondan sonra geçen süre ile düşme korkusu arasında TFA grubunda anlamlı bir ilişki saptandı (p = 0,027). Sonuçlar: TTA olan bireylerde düşme korkusu, sağlam ekstremite ağrısı ve bel ağrısı ile ilişkilidir. TFA olan bireylerde ise düşme korkusu bel ağrısı ve amputasyondan sonra geçen süre ile ilişkilidir. Ampute bireyleri olumsuz etkileyebilecek olan düşme korkusunun önlenmesi için sağlam ekstremite ağrısı ve bel ağrısı gibi ilişkili faktörlerin belirlenmesi önemlidir. Düşme korkusunu önlemek için ilişkili olabilecek bu faktörlere yönelik rehabilitasyon uygulamalarının planlanması gerekmektedir.
Keywords : transtibial amputasyon, trasfemoral amputasyon, düşme, düşme korkusu.

ORIGINAL ARTICLE URL