ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDE SOSYALİST MUHALEFET VE BASIN: ORAK ÇEKİÇ GAZETESİ ÖRNEĞİ (1925)

Authors : Tekin Önal

Pages : 1-17

Doi:10.46955/ankuayd.1721775

View : 450 | Download : 326

Publication Date : 2025-11-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Cumhuriyet tarihi boyunca muhalefet, siyasi örgütlenmeler, sivil toplum kuruluşları, sendikalar, sanatsal ifadeler ve basın-yayın faaliyetleri gibi çeşitli kanallarla kendini göstermiştir. Özellikle erken Cumhuriyet döneminde, kurumsal muhalefetin zayıflığı ve toplumsal muhalefet hafızasının yetersizliği nedeniyle, kamusal beklentilerin iktidara iletilmesinde gazete ve dergiler kritik bir rol üstlenmiştir. Ocak 1925\\\'te yayın hayatına başlayan Orak Çekiç gazetesi de bu bağlamda önemli bir örnek teşkil etmektedir. Sosyalist bir çizgide yayın yapan gazete, genel amacını işçi haklarının korunması ve geliştirilmesi olarak açıklamıştır. Hükümet politikalarını eleştiren içerikleri nedeniyle, Mart 1925\\\'te Takrir-i Sükûn Kanunu gerekçe gösterilerek kapatılmıştır. Üç aylık yayın sürecinde toplam 7 sayı çıkaran gazete, işçilere sendikalaşmanın önemini anlatırken, aynı zamanda hükümete çalışma standartlarının iyileştirilmesi yönünde öneriler sunmuştur. Gazete, 1935\\\'te Türkiye Komünist Partisi tarafından yeniden yayımlanmaya çalışılsa da ancak 12 sayı çıkarılabilmiştir. Bu çalışma, kapsamının sınırlılığı nedeniyle, gazetenin 1925\\\'te yayımlanan sayılarını temel kaynak olarak ele almış; konuya ilişkin arşiv belgeleri, telif ve tetkik eserlerden yararlanılmıştır.
Keywords : Basın-yayın faaliyetleri, Orak Çekiç gazetesi, Sansür, Sosyalist muhalefet, Takrir-i Sükûn Kanunu

ORIGINAL ARTICLE URL