İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI YILLARINDA TÜRKİYE’NİN NÜFUS POLİTİKASI 1940 VE 1945 YILI NÜFUS SAYIMLARI

Authors : Enes Mert Demir

Pages : 164-182

Doi:10.46955/ankuayd.1734739

View : 212 | Download : 282

Publication Date : 2025-11-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkiye, kalkınma ve gelişme hedefi çerçevesinde nüfusunun miktarını ve niteliğini de önemli görmüş; Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren nüfus artış hızı teşvik edilerek buna yönelik tedbirler hayata geçirilmiştir. Bu kapsamda ilk iki nüfus sayımında (1927 ve 1935) bu yöndeki çabaların nispeten sonuç verdiği ve nüfusun arttığı görülmüştür. Ancak İkinci Dünya Savaşı’nın başlaması nedeniyle nüfusun yükseliş ivmesi de yavaşlamıştır. Zira Türkiye, etkileri büyük olan savaşın tehlikelerinden korunabilmek için ordusunu seferber etmek mecburiyetinde kalmıştır. Bu durum erkeklerin askere alınması nedeniyle nüfus artış hızını düşürmüştür. Bu süreçte iki nüfus sayımı gerçekleştirilmiş olup ilki savaşın tüm hızıyla devam ettiği bir ortamda, Ekim 1940’ta; ikincisi ise savaşın bitiminde, Ekim 1945’te yapılmıştır. Özellikle ikinci sayım, sonuçları itibarıyla savaş yıllarının olumsuz etkisini gözler önüne sermiştir. Bu çalışmada da 1940 ve 1945 yılları nüfus sayımları ekseninde Türkiye nüfusunun nicel ve nitel durumunun tespit edilmesi, böylece ülke nüfusunun Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren ne yönde bir gelişim kaydettiğinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu çerçevede benimsenen nüfus politikası, sayım öncesi hazırlıklar, sayımın ne şekilde gerçekleştirildiği ve sayım sonrasındaki yansımalar etraflıca incelenmiştir. İki nüfus sayımı sonucunda elde edilen nüfus verileri, nicel ve nitel yöntemler ile ele alınarak karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışmada birçoğu ilk defa araştırmaya konu edilen dönemin gazeteleri ile konuya ilişkin literatürden istifade edilmiştir.
Keywords : Türkiye Nüfusu, 1940 Nüfus Sayımı, 1945 Nüfus Sayımı, İkinci Dünya Savaşı., Nüfus, Nüfus Politikası

ORIGINAL ARTICLE URL