ROLAND BARTHES’IN MİT KURAMI İLE GÖRSEL ANLATI ÇÖZÜMLEMESİ: JOHN HEARTFIELD’IN ÜÇ FOTOMONTAJI ÜZERİNE BİR OKUMA

Authors : Dilek Çulha

Pages : 967-983

Doi:10.7456/tojdac.1674095

View : 52 | Download : 44

Publication Date : 2025-07-01

Article Type : Research Paper

Abstract :John Heartfield’ın 20. yüzyılın başlarında, dönemin sanat pratiklerinden biri olan fotomontaj tekniğini kullanarak ürettiği görsel anlatılar, dönemin sosyal koşullarının ideolojik unsurlarına yönelik eleştiri niteliği üzerine kuruludur. Bu makalede, Heartfield’ın 1930–1938 yılları arasında Nazi Almanyası’nın ideolojik görüşlerini yansıtan propagandaya karşı ürettiği üç fotomontaj örnek alınarak, Roland Barthes’ın göstergebilim ve mit kuramı çerçevesinde analiz edilmektedir. Heartfield’ın tasarımlarında öne çıkan iki önemli boyut vardır: teknik uygulama ve anlamlandırma pratiği. Teknik açıdan fotomontaj, iktidarın söylemlerini deşifre ederek ideolojilerin anlamlarını ters yüz eden eleştirel bir karşı duruş sergilemesini sağlarken; anlamlandırma pratiği ise, iktidarın inşa ettiği gerçekliği bilinen anlamların ötesine taşıyarak sorgulanabilir hâle getirmektedir. Bu çalışma Heardfield’ın fotomontajlarını metafor, alegori, ironi ve hiciv (satir) gibi anlamlandırma pratikleri temelinde ele almakta ve bu doğrultuda bir analiz önerisi sunmaktadır. Amaç; Heartfield’ın toplumun kolektif hafızasında yer etmiş mitlerle kurduğu etkileşim aracılığıyla gerçekliği sorgulayan görsel diyalogları nasıl inşa ettiğini açıklayan kuramsal bir çerçeve oluşturmak ve bu doğrultuda bir okuma geliştirmektir.
Keywords : John Heartfield, Fotomontaj, Roland Barthes, Mit Çözümlemesi, İdeoloji, Yöntembilim, Metafor, Alegori, İroni, Satir (Hiciv).

ORIGINAL ARTICLE URL