PIRANESI’DE MEKÂNIN ÇÖKÜŞÜ: CARCERI GRAVÜR SERİSİNDE GÖRME VE TEMSİL

Authors : Burçak Balamber

Pages : 248-261

Doi:10.7456/tojdac.1797652

View : 60 | Download : 169

Publication Date : 2026-01-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Piranesi’nin Carceri d’Invenzione serisinin 1761 tarihli ikinci edisyonunda belirginleşen irrasyonel mekân kurgularını, klasik mimari temsil rejimlerinden bilinçli sapmalar olarak ele almaktadır. Piranesi’nin yapısal tutarsızlıklar, perspektif bozulmaları ve ikonografik yoğunluklar aracılığıyla geliştirdiği görsel stratejiler, yalnızca estetik bir tercihin ötesinde, temsil krizine dair kuramsal bir sorgulama niteliği taşımaktadır. Çalışma, Crary’nin görme rejimleri kuramı ile Jean Baudrillard’ın simülasyon ve hipergerçeklik teorilerini kuramsal çerçeve olarak benimsemekte; Carceri gravürlerini modern gözlem rejimlerinin tarihsel bir öncülü ve görsel gerçekliğin çözülüşüne işaret eden bir simülasyon alanı olarak yorumlamaktadır. Nitel bir yöntemle yapılandırılan analiz sürecinde betimleyici-yorumlayıcı sanat analizi, ikonolojik çözümleme ve kuramsal kavramsallaştırma yöntemleri bir arada kullanılmış, ikinci edisyondan seçilen altı gravür üzerinden çok katmanlı bir değerlendirme yapılmıştır. Bu bağlamda çalışma, yalnızca mimarlık ve temsil kuramlarına değil, aynı zamanda baskıresim tarihine de eleştirel bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Carceri serisi, baskıresmin yalnızca çoğaltıcı bir teknik değil, aynı zamanda görsel düşüncenin ve temsile dair felsefi sorgulamaların taşıyıcısı olabileceğini göstermektedir. Piranesi’nin ikinci edisyondaki müdahaleleri, baskı kalıbının tekrarlanabilirliğine karşı geliştirilen eleştirel bir strateji olarak değerlendirilmektedir. Böylece Carceri, baskıresim pratiğini düşünsel ve kavramsal bir üretim alanı olarak yeniden tanımlayan öncü bir örnek olarak konumlandırılmaktadır.
Keywords : Piranesi, Carceri, Baskıresim, İrrasyonel mekân, Gravür

ORIGINAL ARTICLE URL