1946-1971 YILLARI ARASINDA SURİYE’DE DİNİ GRUPLARIN DURUMU (ŞAM ve LAZKİYE)

Authors : Ahmet Hakan Yılmaz, İsmet Eşmeli

Pages : 54-71

Doi:10.56108/ujte.1774584

View : 114 | Download : 109

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Konumu itibariyle Suriye, her türlü siyasi karmaşıklığın olduğu bir bölgedir. Suriye, toplum yapısının kırılganlığı sebebiyle, istikrar sağlama noktasında başarı elde edememiştir. Suriye’de darbeler ve iç çekişmeler birbiri ardınca gerçekleşmiştir. Osmanlı hakimiyetinden sonra Suriye’de dış devletlerin müdahalesi sürekli hale gelmiştir. Özellikle Fransız manda yönetimi bölgenin farklı etnik ve dini gruplarını kendi çıkarları doğrultusunda kullanmıştır. Aynı şekilde, İngilizlerin de bölgede kendi çıkarlarına hizmet edecek olan bazı gruplar siyasi ve maddi destekler sağlamıştır. Kısacası Suriye, içinde barındırdığı etnik ve dini farklılıklar dolayısıyla sürekli olarak bölge üzerinde çıkarları olan güçlü ülkelerin müdahale ve yönlendirmesine maruz kalmıştır. Özellikle söz konusu bu ülkeler Suriye’deki farklı dini grupları kendi çıkarları doğrultusunda istismar ederek bölgenin istikrarına engel olmuşlardır. Bu çalışmada Suriye’de bulunan Nusayriler, Dürziler, İsmaililer, Hıristiyan Araplar, Sünni Araplar, Türkmenler ve Kürtlerin durumunu sosyo-politik ve dini açıdan açıklamaya çalışacağız. Özellikle bu çalışmada Lazkiye ve Şam şehirlerinin tarihin hemen her döneminde çok uluslu yapıda olmasından ve birçok dini-mezhebi topluluğu barındırmasından dolayı bu bölgenin durumuna odaklanılacaktır. 1946-1971 yılları arasında Lazkiye ve Şam bölgesinde özellikle Nusayri ve Dürzi toplumunun siyasi ve askeri olarak gücü artmıştır. Bu artışta bu dönemde bölgede yönlendirici bir güç olan Fransız yönetiminin etkisinin olduğu açıktır. Öyle ki, bölgenin idaresi yavaş yavaş Nusayrilerin elinde toplanmaya başlamıştır. 1946-1971 yılları arasında farklı dini ve etnik yapılara sahip grupların arasında sürekli olarak bir çatışma ve iktidar mücadelesi yaşanmasından dolayı bu dönem, “zıtlıklar dönemi” olarak da adlandırılabilir. Söz konusu dönemde bölgenin siyasi karışıklıklarının ve içtimaî hayat farklılıklarının, Lazkiye ve Şam çevresinde ne durumda olduğu dinler tarihi bilimi çerçevesinde detaylı olarak ele alınmıştır. Aynı zamanda bu çalışma, günümüzde bölgede yaşanan olaylara ışık tutması açısından önem arz etmektedir. Bölgenin iktidar mücadelesinde “görünenin göründüğü gibi olmadığı ve bilinenin bilindiği gibi olmadığı” hususu dini-siyasi ve toplumsal açıdan değerlendirilmiştir. Grupların oluşmasında sahip oldukları inancın ve etnik yapının etkisinin mahiyeti bölgede yaşanan tarihsel olaylar bağlamında değerlendirilerek konuya açıklık getirilmiştir. Siyasi olayların dini ve siyasi açıdan farklı dini gruplar için oluştuğu sorunlar ve sonuçları deskriptif olarak incelenmiştir. Çalışmamızda Suriye\\\'nin zengin bir kültüre sahip olmasının, yönetimde de farklı taraflar ve muhaliflerin bulunmasına yol açtığı vurgulanmış ve bununla birlikte bölgede var olan gruplar yerleştikleri bölgeleri terk etmemiştir. Dahası birbiriyle olan sosyal ilişkilerini sürdürmüş oldukları görülmektedir. Çalışmamızdaki dönem aralığı radikal iki olay dikkate alınarak seçilmiştir. Bunlardan birincisi, 1946 yılında Suriye’nin Osmanlı yönetiminden sonra hakimiyeti elinde bulunduran Fransız manda yönetiminden kurtulmasıdır. İkincisi ise, 1971 yılında Suriye\\\'de Fransızlara yakınlığıyla bilinen Nusayri Esad ailesinin yönetimi ele geçirmesidir. Bu çalışma 1946-1971 yıllarında Suriye’de Lazkiye ve Şam bölgesinde yaşanan sosyo-politik olayların grupların dini anlayış ve yaşayışına etkilerini incelemesi açısından bir örnek olarak önem arz etmektedir. Ayrıca bu çalışma, ele alınan konunun yakın tarih ve coğrafyada cereyan etmesi, incelenen grupların birbiriyle kıyaslanması, batılı ülkelerin bu gruplar üzerindeki yönlendirici etkilerini ortaya koyması ve grupların kendi bulundukları eğitim, kültür, inanç ve ekonomik durumlarının etkisinin incelenmesi çerçevesinde alana katkı sağlar niteliktedir.
Keywords : Dinler Tarihi, Suriye, Hıristiyanlık, Nusayrîlik, Dürzilik, İktidar Mücadelesi.

ORIGINAL ARTICLE URL