DUGALD STEWART VE İSKOÇ AYDINLANMASI: FELSEFİ VE DÜŞÜNSEL KATKILAR

Authors : Mümin Köktaş

Pages : 249-276

Doi:10.58884/akademik-hassasiyetler.1621648

View : 55 | Download : 35

Publication Date : 2025-08-31

Article Type : Research Paper

Abstract :İskoç filozof Dugald Stewart (1753-1828) İskoç Aydınlanması geleneği içinde yetişmiş ve bu geleneğin 19. yüzyıla taşınmasında temel aktörlerden biri olmuştur. Stewart, Edinburgh Üniversitesi’nde 25 yıl boyunca, İskoçya, İngiltere, Amerika ve Kıta Avrupası’ndan gelen öğrencilere ders vermiştir. Ahlak felsefesi, siyasal düşünce, siyasal iktisat ve eğitimi birbiriyle ilişkilendiren Stewart hem yazılarında hem de derslerinde bu alanları birleştirici bir yaklaşım benimsemiştir. Stewart, İskoç felsefesinin Britanya’daki kamusal yaşamın geniş alanlarına etkide bulunmasında önemli bir rol oynamıştır. Sadece saygı duyulan etkili bir akademisyen değil aynı zamanda büyük bir sentezci ve sistemleştirici bir düşünürdür. İskoç okulunun eserlerini bir araya getirerek bugün klasik liberalizm olarak adlandırdığımız düşüncenin temelini atmıştır. Adam Smith başta olmak üzere kendinden önceki düşünürlerin eserlerini derleyerek sonraki oluşumların zeminini inşa etmiştir. Bu açıdan Stewart hem İskoç Aydınlanması felsefesinin çerçevesinin oluşumunda hem de klasik liberal düşüncenin gelişiminde anahtar bir konumda bulunmaktadır. Bu makalede Stewart’ın İskoç Aydınlanması içerisindeki konumundan hareketle, ahlak felsefesine ve siyasal düşünceye katkısı araştırılmaya çalışılacaktır.
Keywords : Dugald Stewart, Aydınlanma, 18. Yüzyıl

ORIGINAL ARTICLE URL