GÜZELLİĞİN EVRENSEL BİR İDEAL OLARAK KONUMLANDIRILMASI VE BEĞENİ YARGISI

Authors : Hamid Maharramov, Tahir Çelikbağ, Fahrettin Geçen

Pages : 101-114

Doi:10.65082/akademiksanat.1726206

View : 181 | Download : 164

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Güzellik, tarih boyunca farklı şekillerde tanımlanmış ve çeşitli bağlamlarda ele alınarak tartışılmış bir kavramdır. Antik Yunan’dan modern döneme kadar birçok filozof ve sanatçı, güzelliğin doğasını sorgulamış; onun mutlak bir ideal mi yoksa göreceli bir olgu mu olduğu üzerine çeşitli düşünceler geliştirmiştir. Bazı yaklaşımlar, güzelliğin evrensel ve değişmez bir ilkeye dayandığını savunurken; bazıları ise onun bireysel, kültürel ve sanatsal bağlamlara göre değişkenlik gösterdiğini ileri sürmüştür. Bu çalışmada güzellik kavramı, felsefi ve sanatsal perspektiflerden ele alınarak, onun mutlak bir ideal mi yoksa bağlamsal olarak değişen bir olgu mu olduğu sorgulanmaktadır. Öncelikle güzelliğin tanımı yapılmış; ardından tarihsel süreç içerisinde filozofların bu kavrama dair yaklaşımları incelenmiştir. Kant’ın estetik yargıyı öznel bir deneyim olarak ele alışı, Hegel’in güzelliği mutlak ideanın duyusal bir yansıması şeklinde yorumlaması ve Heidegger’in güzelliği varoluşsal bir gerçeklik olarak değerlendirmesi gibi görüşler temel alınarak felsefi bir çerçeve oluşturulmuştur. Araştırmanın amacı, güzellik kavramının sanatla ilişkisini incelemek ve sanat tarihi boyunca ortaya çıkan farklı güzellik anlayışlarını değerlendirmektir. Bu doğrultuda, Antik Yunan döneminde oran ve uyum yasalarına dayalı estetik anlayıştan başlanarak, Rönesans’ta idealize edilmiş insan figürü ile perspektifin kullanımı incelenmiş; zarafet ve asalet kavramlarıyla güzellik anlayışının nasıl şekillendiği ortaya konmuştur. Ayrıca güzelliğin, çirkinlik kavramı olmaksızın anlam kazanamayacağı düşüncesi vurgulanmış; Kant’ın bu iki kavramı sistematik biçimde birbiriyle ilişkilendirdiği görüşüne yer verilmiştir. Çalışmada estetiğin sanatla ilişkisi de detaylı biçimde ele alınmıştır. Güzellik ve çirkinliğin zaman içerisinde sanatla nasıl iç içe geçtiği, birbirini nasıl etkilediği ve dönüştürdüğü analiz edilmiştir. Böylece sanat, güzellik ve çirkinlik kavramlarının tarihsel süreç içerisindeki değişimi ve dönüşümü bütüncül bir şekilde ortaya konmuştur. Bu araştırma nitel yöntemle yürütülmüş, konunun teorik altyapısını güçlendirmek amacıyla kapsamlı bir literatür taramasına başvurulmuştur. Sonuç olarak, yapısalcı estetik anlayış çerçevesinde güzellik ve çirkinlik kavramları birbirini tamamlayan ikili karşıtlıklar olarak değerlendirilmiştir. Güzellik, estetik değerin taşıyıcısı olan bir \\\"gösteren\\\" niteliği kazanırken; çirkinlik ise bu değerin eksiltilmiş, bozulmuş ya da tersyüz edilmiş hali olarak anlam kazanmıştır.
Keywords : Güzellik, Çirkinlik, Estetik, Felsefi Prespektifler, Görecelik

ORIGINAL ARTICLE URL