İbn Rabve’nin Ḳudsü’l-esrâr fi iḫtiṣâri’l-Menâr İsimli Eseri (İnceleme ve Tahkik)

Authors : Mehmet Hoş

Pages : 177-235

Doi:10.70971/akademikus.1666813

View : 78 | Download : 57

Publication Date : 2025-05-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalenin temel konusu Nâsırüddin İbn Rabve’nin Ḳudsü’l-esrâr fi’ḫtiṣâri’l-Menâr isimli ihtisarıdır. İbn Rabve’nin bu eseri, özellikle dönemin eğitim ve öğretim ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak kaleme alınmış bir metin olup, özlü ve sistematik bir yapıya sahiptir. Menârü’l-envâr\\\'ın metnini sadeleştirerek daha anlaşılır kılmayı hedefleyen bu ihtisar, Hanefî fıkıh usulü alanındaki önemli prensipleri ve metodolojik yaklaşımları daha açık bir şekilde sunmaktadır. Bu da usul-i fıkıh alanında çalışma yapmak isteyen başlangıç aşamasındaki öğrencilerin ihtiyaçlarına cevap vermesi açısından önem arz etmektedir. Makale dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde İbn Rabve’nin hayatı ele alınmış; yaşadığı dönem, gerçekleştirdiği seyahatler, aldığı eğitim, hocaları, ilmi çevresi incelenmiştir. İkinci bölümde eserin müellife aidiyeti, muhtevası ve literatür içerisindeki yeri, üçüncü bölümde tahkikte kullanılan yazma nüshaların tanıtımı ve dördüncü bölümde ise tahkikte takip edilen yöntem hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmada eserin üç farklı yazma nüshası incelenmiştir. Bunların içerisinden merkeze alınan nüsha, Süleymaniye yazma eserler kütüphanesinin Şehit Ali Paşa Koleksiyonu’nda bulunan nüshasıdır. Eserin tahkikinde “İSAM Tahkikli Neşir Esasları” (İTNES) kılavuzundan yararlanılmıştır. Bunun neticesinde Ḳudsü’l-esrâr’ın İbn Rabve’ye olan aidiyeti belirlenmiş olup yazım farklılıkları, hataları ve eksiklerinin giderilmesinin ardından bilgisayar ortamına aktarılarak diğer usul-i fıkıh kaynaklarının ışığında konu başlıkları, metin içeriği konularının sıralanması gibi metnin anlaşılmasını kolaylaştırıcı düzenlemeler dikkate alınarak araştırmacıların istifadesine sunulmuştur. İbn Rabve tarafından Ḳudsü’l-esrâr üzerine, Şerhu Ḳudsi’l-esrâr fi’ḫtiṣâri’l-Menâr isimli bir şerh yazılmıştır. Tahkik çalışmamız bu şerh üzerine yapılacak olan çalışmaların da ilk adımını oluşturmaktadır. Bunula birlikte Menar’ın usul-i fıkıh alanında yaygın kullanımı onun anlaşılmasını kolaylaştıracak diğer eserleri de önemli kılmaktadır. Bu bağlamda Ḳudsü’l-esrâr, Menar’ın anlaşılmasına destek olması açısından da önem arz etmektedir.
Keywords : Fıkıh usulü, ihtisar, tahkik, İbn Rabve, Ḳudsü’l-esrâr, Menâr, Ebü’l-Berekât en-Nesefî

ORIGINAL ARTICLE URL