İbn Cüzey’in et-Teshîl İsimli Eserinde Çelişki İzlenimi Veren Âyetlere Yaklaşımına Dair Bir İnceleme

Authors : Muhammet İkbal Çalış
Pages : 149-174
Doi:10.70971/akademikus.1787346
View : 90 | Download : 196
Publication Date : 2025-11-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Kur’ân-ı Kerîm, evrensel niteliği sebebiyle nüzulünden itibaren farklı kültür ve toplumlara hitap eden bir hidayet rehberi olmuştur. Ancak bu evrensel yönü dolayısıyla ona muhatap olan bazı kişi ve gruplar, kimi âyetlerin zahirî anlamları dikkate alındığında gerek diğer âyetlerle gerekse aklî bazı çıkarımlarla çelişki izlenimi verdiğini ileri sürmüşlerdir. Kur’ân ilimleri arasında yer alan Müşkilü’l Kur’ân da bu türden algıları gidermeyi, Kur’ân’ın bütünlüğünü ve çelişkisiz yapısını ortaya koymayı hedefleyen bir disiplin olarak ortaya çıkmış, zamanla sistematik bir ilim haline gelmiştir. Nitekim tarih boyunca birçok müfessir, tefsirlerinde bu meseleye temas etmiş ve işkâle konu olan âyetleri açıklama çabasında olmuştur. Endülüs’ün önde gelen müfessirlerinden İbn Cüzey de bu konuya özellikle değinen isimlerden birisidir. Bu makale onun et-Teshîl li-ʿulûmi’t-tenzîl adlı tefsirinde Müşkilü’l Kur’ân konusuna yaklaşımını ele almaktadır. Çalışmada, İbn Cüzey’in müşkil görülen âyetleri nasıl tespit ettiği, bunları hangi yöntemlerle izah ettiği ve hangi kaynaklardan yararlandığı ilgili örnekler üzerinden ortaya konulmuştur. Onun tefsirinde dilbilimsel açıklamaların yanında mânen müşkil görülen âyetlere de özel bir vurgu yaptığı, ayrıca kendisinden önceki ve sonraki müfessirlerin görüşlerini dikkate alarak mukayeseli bir metot izlediği görülmüştür. Sonuç olarak İbn Cüzey’in tefsiri, Endülüs tefsir geleneğinde Müşkilü’l Kur’ân’ın hangi alanlarda yoğunlaştığını, hangi yöntemlerle işlendiğini ve klasik tefsir mirasıyla nasıl ilişkilendirildiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma hem İbn Cüzey’in tefsir anlayışına hem de Endülüs tefsir ekolü bağlamında Müşkilü’l Kur’ân ilminin konumuna dair bir değerlendirme mahiyetindedir.
Keywords : İbn Cüzey, et-Teshîl, Müşkilü’l Kur’ân, Tefsir, Endülüs

ORIGINAL ARTICLE URL