Leknevî’nin et-Ta‘lîkü’l-Mümecced İsimli Eserinde Tahâvî’ye İtirazları

Authors : Ramazan Ögtem
Pages : 196-231
Doi:10.70971/akademikus.1804387
View : 148 | Download : 263
Publication Date : 2025-11-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışma, Hint alt kıtasının velût ve münekkit âlimlerinden Abdülhayy el-Leknevî’nin (öl. 1303/1886), İmam Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî’nin (öl. 189/805) İmam Mâlik’ten (öl. 179/795) rivayet ettiği el-Muvatta üzerine yazdığı et-Taʿlîkü’l-Mümecced adlı şerhinde Ebû Ca‘fer et-Tahâvî’nin (öl. 321/933) Şerhu Meânî’l-Âs̱âr isimli eserine yaptığı referansları incelemektedir. Leknevî’nin bu eserini telif ederken en çok yararlandığı alimlerden biri Tahâvî’dir. Bununla birlikte o, Tahâvî’ye birçok konuda farklı yönlerden itirazda bulunmuştur. Her iki âlimin de Hanefî olmaları, geniş bir fıkıh ve hadis birikimine sahip bulunmaları ve dirâyet ile nazar yönleriyle öne çıkmaları, Leknevî’nin Tahâvî’ye itirazlarının incelenmesinin önemini artırmaktadır. Bu araştırmanın amacı, münekkit yönü güçlü olan Leknevî’nin, Hanefî mezhebinin görüşlerinin hadislerle temellendirilmesinde önemli bir yeri olan Tahâvî’ye yönelttiği itirazların mahiyetinin ortaya konulmasıdır. İnceleme, Leknevî’nin mezkûr şerhiyle sınırlandırılmış, Tahâvî’nin mezkûr eserindeki değerlendirmelerine doğrudan yaptığı itirazlar esas alınmıştır. Öncelikle Leknevî’nin şerhinde, Tahâvî’nin Şerhu Meânî’l-Âsâr isimli eserine yaptığı atıflar tespit edilmiş, bunlarla birlikte mezkûr eser karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Ardından Leknevî’nin Tahâvî’ye itirazları, tenkit gerekçeleri açısından tasnif edilmiş ve örnekler altında tahlil edilmiştir. Sonuç olarak, Leknevî’nin Tahâvî’ye yönelik eleştirilerinin bilgi tashihi, sened değerlendirmeleri, müteârız hadislere yaklaşımı ve dayanağı zayıf yorum ve te’vîller yönünden olduğu görülmüştür. Leknevî’nin Tahâvî’ye yönelttiği bu itirazlar, fıkhî meseleleri ve Tahâvî’nin görüşlerini kapsamlı ve eleştirel bir yaklaşımla ele aldığını ve Hanefî hadis anlayışının yorum zenginliğine katkı sağladığını ortaya koymaktadır.
Keywords : İtiraz, Hadis, İmam Mâlik, İmam Muhammed, Tahâvî, Leknevî

ORIGINAL ARTICLE URL