ŞIRNAK/CİZRE’DEKİ SİTTİ NEFİS PINARI (ÇEŞMESİ) KORUMA ÇALIŞMALARİ HAKKINDA BİR ARAŞTIRMA

Authors : Şahabettin Öztürk
Pages : 130-143
Doi:10.48122/amisos.1638044
View : 53 | Download : 34
Publication Date : 2025-06-28
Article Type : Research Paper
Abstract :Anadolu’yu kuzey Mezopotamya’ya bağlayan önemli bir geçit noktasında bulunan Cizre hem tarihi hem de konum itibariyle oldukça önemli bir yere sahiptir. Tarihi kentte mimari yapılaşma Bazabda Kalesi ve çevresinde yoğunlaşmıştır. Cizre, Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı topraklarına katılarak dini, sivil ve askeri mimari yapılar inşa edilmiştir. Kentte 1950 yıllarında başlayan yoğun betonarme çarpık yapılaşma ile birçok tarihi yapı tamamen yıkılmış, günümüzde ayakta kalan sınırlı sayıdaki mimari yapıların koruması çeşitli kurumlar tarafından yapılmaktadır. Koruma çalışmaları başlatılan mimari yapılardan biri de tescilli Sitti Nefis Çeşmesi’dır. Cizre Belediyesi tarafından 2017 yılında başlatılan koruma çalışmaları kapsamında Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi tarafından koruma projesi hazırlanmıştır. Cizre Yafes Dağkapı Mahallesi\\\'nde yer alan Sitti Nefis Çeşmesi’ının inşa kitabesi mevcut değildir. Çeşmenin genel mimari özellikleri ve bölgedeki diğer yapı mimari özellikleri ile kıyaslandığında XIX. yüzyıl içerisinde inşa edildiği düşünülmektedir. Yapının güney cephesi kısmen yere gömülü ve yol ile sınırlandırılmış, doğu cephesi tamamıyla yere gömülü sağır, kuzey ve batı cepheleri ise taş duvar ile çevrelenmiştir. Dikdörtgen planlı içten üzeri sivri kemer tonoz, dıştan düz dam ile örtülü yapıya batıdan bir kapı yarımıyla girilir. Sitti Nefis Çeşmesi’nin batı giriş bölümünde avlu mevcuttur. Sitti Nefis Çeşmesi’nin doğu duvarının ortasında zemindeki bir dehlizden akan su, dikdörtgen planlı havuza dolarak batı bölümündeki kapalı bir kanal ile dışarıya drene edilmektedir. Sitti Nefis Çeşmesi’nin zemin, beden duvarlar ve örtü sisteminin inşasında kaba yonu taş kullanılmıştır. Son derece yalın inşa edilen yapıda süslemeye yer verilmemiştir. Bu araştırma kapsamında, Sitti Nefis Çeşmesi’nin koruma yöntemleri, mimari ve teknik yapım özellikleri hakkında bilgi verilmiştir.
Keywords : Cizre Su Mimarisi, Sitti Nefis Çeşmesi, Koruma, Tonoz, Düz Dam.

ORIGINAL ARTICLE URL