I.DÜNYA SAVAŞI`NDA ERMENİ İSYANLARININ SİVAS ÖRNEĞİNDE ANADOLU COĞRAFYASINA ETKİSİ

Authors : Şarika BERBER

Pages : 41-71

Doi:10.33404/anasay.980930

View : 34 | Download : 11

Publication Date : 2021-08-31

Article Type : Research Paper

Abstract :1789 Fransız İhtilâli’nin ardından önce Avrupa’ya daha sonra da dalga dalga çeşit-li bölgelere yayılan milliyetçilik düşüncesi en çok imparatorlukları etkilemiştir. Osmanlı İmparatorluğu, stratejik konumu itibariyle milliyetçilik akımından en fazla etkilenen impa-ratorluktur. Özellikle Anadolu’da Van, Bitlis, Diyarbakır, Sivas ve Torosların güneyinde yaşayan Ermeniler, Osmanlı Devleti’nin çöküntü döneminde İngiltere ve Rusya başta ol-mak üzere çeşitli devletler tarafından Osmanlı Devleti’nin içişlerine karışma aracı olarak kullanılmaya başlandı. Bu tür kışkırtmaların sebebiyet verdiği 93 Harbi, Rusya’nın Os-manlı Devleti’ne karşı galibiyeti ile sonuçlanmıştı. Avrupa devletleri, Balkanlı Hıristiyan-lara bağımsızlık veren Ayastefanos ve Berlin Antlaşmalarına Ermenilerle ilgili ıslahat maddelerini de ilâve etmişlerdi. Bu şekilde hem Ermenilerle ilgili bir konu ilk defa devlet-lerarası antlaşmalarda yer almış hem de Şark Meselesi içinde bir Ermeni konusu meydana gelmiş oldu. Bununla beraber ülkede Hıristiyanların arasındaki mezhep kavgaları, asker-lik, vergi, hak ve hürriyet eşitliği talepleri, Hıristiyanlığın mukaddes yerlerinin korunması meselesi, Ayastefanos ve Berlin Antlaşmalarının 16. ve 61. Maddelerindeki ıslahat prob-lemi vs. Ermeni Meselesi’ni de direk alakadar eden hususlardır. Dolayısıyla Ermeni Me-selesi, “Şark Meselesi” adıyla formüle edilip, değişik biçimlerde zaman zaman alevlenen büyük bir yangının parçası olarak görülmektedir. Bu makalede, öncelikle Ermeni isyanla-rının nasıl başladığı anlatılmıştır. Ardından isyanların Sivas örneğinden Anadolu`yu nasıl etkilediği örneklendirilmiştir. Sonuçta ise Ermeni Meselesi`nin çözümüne dair bir öneri sunulmuştur.
Keywords : Ermeni, İsyan, Osmanlı Devleti, I Dünya Savaşı

ORIGINAL ARTICLE URL