Türk, Rus ve Ukrayna Sihirli Masallarında Mit ve Ritüel
Authors : Alina Sarı
Pages : 199-214
Doi:10.33404/anasay.1600728
View : 47 | Download : 18
Publication Date : 2025-02-28
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmanın amacı, Ukrayna, Rus ve Türk masalları örneğinde sihirli masalında mit ve ritüelle ilgili unsurların incelenmesidir. Eski dönemlere ait inanışları içeren sihirli masalı kutsallığını kaybeden bireyselleştirilmiş mit olarak yorumlamak mümkündür. Aynı zamanda sihirli masal, geçiş dönemi ritüellerinin özelliklerini de barındırmaktadır. Çalışmada “Baba Yaga ve Cılız” ve “Baba Yaga” adlı Rus masalları, “Bahadır Köpekoğlu” adlı Ukrayna masalı ve “Dünya-Güzeli” Türk masalının metinlerinde yer alan mitolojik ve geçiş dönemi ritüelleri ile ilgili ögeler “Masalda Mekân”, “Olağanüstü Kahraman (Doğuşu, Gücü, Yılanla Mücadelesi, Baba Yaga’nın Evinde Kalması, Evlilik Sınaması)”, “Olağanüstü Hayvanlar (At, Kuşlar Padişahı)”, “Bilge Kişiler”, “Sihirli Nesneler” başlıkları altında incelenmiştir. Bütün masallarda kahramanın dünyası ve öteki dünya karşıtlığının mevcut olduğu görülmüştür. Sihirli masallarda demir, ateş ve suyun kutsallığı, kahramanın olağanüstü doğumu ve gücü, doğa ruhlarının kahramana yardım etmesi, kahramanı yönlendiren ve sınayan olağanüstü varlıklar, kahramana eşlik eden su menşeli at, kahramanın öteki dünyada uyması gereken yasaklar, öteki dünyaya ait varlıklara hediye/kurban sunması gibi mitolojik motifler tespit edilerek yorumlanmıştır. Farklı kültürlere ait sihirli masallarda kahramanın öteki dünyada tabi tutulduğu sınama kapsamında ölüp yeni statüsüyle dirilmesi, bu kültürlerde erginlenme ritüellerinin önemli yer aldığını ve benzer şekilde masallara yansıdığını göstermektedir. Bu durum masalların kökenlerinin aynı kaynağa dayanması olarak yorumlanabildiği gibi sihirli masalın temelini oluşturan erginlenme ritüelinin kültürlerarası evrensel bir yapıya sahip olması olarak da yorumlanabilir.Keywords : Ukrayna, Rus, Türk, sihirli masal, mit, ritüel, geçiş töreni, erginlenme
ORIGINAL ARTICLE URL